Wednesday, January 29, 2014

Seoul, Nắng, Nóng và Ve Sâu

Đức Hà

SEOUL - Thoát khỏỉ cơn nóng bức của Saigon, khách du lịch đến thủ đô Hàn Quốc lại phải đối đầu với lò nung hãi hùng không kém ở mức 90+ F hàng ngày và mỗi ngày. 

Cũng như Saigon, nóng ở đây có thêm độ ẩm cao lại càng khiến không khí thêm ngột ngạt, người lúc nào cũng hâm hấp khó chịu. Nhưng để đổi lại, tiếng ve sầu ỉ oi ca hát liên tục tạo thành bản hòa ca đơn điệu nhưng lại phần nào làm dịu bớt sự bực bội của thời tiết, không hàn chút nào như tên gọi. Thật là kỳ lạ, bất cứ nơi đâu có bụi cây, ngọn cỏ là có tiếng ve sầu. Không lẽ ve sầu Hàn Quốc sống còn vì không nghẹt thở vì khói xe gắn máy, không chết vì thuốc rầy và khói thuốc lá. Không biết tại các thành phố khác như thế nào, tại Seoul xe gắn máy - phần nhiều thuộc phân khối lớn, không dày đặc như nêm; trong khi việc hút thuốc nơi công cộng bị cấm triệt để - có cả một đội quân chuyên môn mặc đồng phục nhẹ nhàng nhắc nhở kẻ hút lén (trong đó có bạn tôi.) Tôi đến Hán Thành như vậy và ngay lập tức bị choáng ngập bởi sự phát triển kỳ diệu của đất nước chỉ mới bắt đầu chấp cánh vào thập niên 60' trở lại đây.

Tìm Quá Khứ

Bị Mông Cổ xâm lăng vào thế kỷ 13, rồi đến Nhật đô hộ từ 1910 đến hết Thế Chiến II và sau cùng là chiến tranh Triều Tiên 1950 - 1953 với hơn một triệu người thương vong thì đã quá đủ nếu không nói là dư thừa để xây dựng những tượng đài vinh danh, những bảo tàng tội ác chiến tranh, nghĩa trang liệt sĩ ... Tuy nhiên người Hàn không làm vậy; họ biến sự căm thù (nếu có) và tận dụng tất cả nỗ lực vào công tác xây dựng đất nước rõ ràng là to đẹp hơn, hoành tráng hơn gấp mười ngày trước. 

Theo Wikipedia, 7,000 người biểu tình bất bạo động ngày 1 tháng Ba, 1919 đã bị người Nhật thảm sát, trên năm triệu người bị tập trung lao động trong khi khoảng 200,000 phụ nữ Hoa và Triều Tiên bị buộc làm nộ lệ tình dục cho đội quân Thiên Hoàng. Vào thời kỳ đô hộ Triều Tiên, quân Nhật còn tìm cách xóa bỏ ngôn ngữ bản xứ, ban hành luật buộc người bị trị phải lấy họ Nhật và trước khi rút không quên vơ vết nhiều cổ vật về nước.
Ngay tại Khu Phi Quân Sự (DMZ) nơi vĩ tuyến 38 chia cắt hai miền Nam-Bắc, người ta chỉ thấy duy nhứt các khẩu hiệu với chủ đề kêu gọi đôi bên cùng nhau thống nhứt trong hòa bình. Người ta tin rằng người Hàn ở hai miền - cho dù vẫn có những va chạm đôi khi có cả súng đạn tham gia, cũng đủ sáng suốt và khôn ngoan để tránh đổ máu thêm cho dân tộc. Hiện nay cả hai bên đều nỗ lực xúc tiến chương trình đoàn tụ những gia đình bị ly tán do cuộc chiến hai miền - tuy không liên tục và có lúc chính quyền miền Bắc đe dọa dẹp bỏ, kể cả xóa bỏ miền Nam trù phú nhưng ít ra cũng là một đường lối ôn hòa các lãnh tụ chủ trương giải phóng quốc gia nước tôi không dám nghĩ chẳng dám làm.

Các cung điện, tường thành tại thủ đô Seoul hầu như bị Nhật phá hoại gần hết đều được trùng tu, phục chế trông như mới. Bên cạnh mỗi di tích như vậy đều có một bia đá nhỏ viết lại quá trình hình thành, bị tàn phá và tái dựng lại sau khi Triều Tiên được độc lập. Ngay tại khu phân chia hai miền, người Nam Hàn đã biến thành một khu du lịch với nhiều chiến tích lịch sử và cả một khu vui chơi giải trí. Chẳng hạn con đường sắt từng chạy từ bắc xuống nam bị đứt quãng tại đây trong cuộc chiến Triều Tiên và khách đến thăm còn được xem tận mắt một đầu máy xe lửa lỗ chỗ với 1,020 vết đạn. Bia đá cạnh đó ghi: "Chiếc đầu máy hơi nước này là chứng tích của cuộc chiến bi thảm chia đôi Bắc - Nam. Đầu máy bị bom đánh lật khỏi đường rây và vứt bỏ tại khu vực phi quân sự, lúc đó đang làm nhiệm kéo đoàn tàu chở vũ khí đến Bình Nhưỡng ..." 

Con Người Tử Tế

Với trên 5,000 năm văn hiến, người ta vẫn còn tìm thấy đây đó di tích của nền văn minh cổ nước Triều Tiên, cho dù đã trải qua hai cuộc chiếc tàn khốc do Nhật xâm lăng - thế kỷ 26 và đô hộ cùng đồng hóa cũng do người Nhật từ 1910 đến 1945, và chiến tranh Cao Ly chia cắt đất nước. Trước khi xảy ra những thời kỳ bi thảm trong lịch sử Triều Tiên, quốc gia này đã là một trong những nền văn minh tiên tiến nhất thế giới với nhiều phát minh mới lạ. Bên cạnh những đại công ty điện tử thống trị thế giới, Hàn Quốc còn được xem là một trong những đất nước an ninh nhất thế giới. Và tại Seoul, lời khuyên ghi nhận rằng phụ nữ du lịch một mình tại đây không phải ưu lo về vấn đề an ninh, an toàn cho bản thân. Vào khoảng tháng Tư 1960 sinh viên tại Seoul xuống đường biểu tình hầu như hàng ngày đã làm cho Tổng Thống Lý Thừa Vãn thuộc Đệ Nhất Cộng Hòa phải từ chức để chuyển tiếp qua Đệ Nhị Cộng Hòa; nhưng chẳng bao lâu sau Tướng Phác Chính Hy lãnh đạo một cuộc đảo chánh và thiết lập Đệ Tam Cộng Hòa. Đương kim tổng thống thuộc Đệ Lục Cộng Hòa là bà Phác Cận Huệ, trưởng nữ của Tướng Hy. Chính quyền không còn do quân đội nắm giữ, lối cai trị chuyên chế cũng chấm dứt theo cùng với cảnh sinh viên biểu tình chống nhà nước. Vì là một đất nước tự và dân chủ người dân có quyền bày tỏ quan điểm về bất cứ vấn đề gì - thế nên mỗi khi có đám đông trương biểu ngữ tụ họp tại quảng trường chính thì y như là hàng đoàn cảnh sát lại bủa ra dàn chào kỹ càng.

Nếu có cơ hội lang thang ban đêm, nửa khuya khách bộ hành cứ vô tư đi vào các khu lao động, ngõ hẹp đường mòn .. sẽ thấy người không nhà trùm bao ny-lông ngủ vùi hay say khướt bên đường nhưng nạn móc túi, giật bóp, cướp điện thoại di động, cưỡng hiếp không mấy phổ biến. Wikipedia viết "Nam Hàn có tỉ lệ tội ác thấp hơn những quốc giá có cùng mức độ phát triển kinh tế." 
Có lẽ câu giải thích đúng đắn nhất cho câu hỏi về sự tử tế, tôn trọng luật pháp cao độ của người dân xứ Hàn là do giáo dục, giáo dục và giáo dục cộng với ý thức. Bạn cứ thử vào xem bất cứ một viện bảo tàng nào ở thủ đô sẽ bắt gặp nhiều đoàn học sinh được thầy cô đưa dắt tới để tìm hiểu gương của các bậc tiền bối đã xây dựng nên nước Triều Tiên ngày nay.

Lẽ dĩ nhiên khi phát triển không thể tránh nạn tham nhũng. Chủ tịch tập đoàn Samsung từng phải từ bỏ ghế chủ tịch vì cáo buộc mua chuộc tòa án trong việc tài trợ bất hợp pháp cho các chính trị gia. Báo Economist và nhiều người chống đối tập đoàn khổng lồ này (1/5 kim ngạch xuất khẩu, tương đương 17% tổng sản lượng GDP của Hàn Quốc) cho hay Samsung rõ ràng đã kiểm soát toàn bộ sự nghiệp của các công tố đồng thời sẵn sàng triệt hạ những người có manh nha soi mói vào hành vi của họ. Cuối cùng thì vị chủ tịch mất chức lại trở lại ghế chủ tịch cho dù có cáo buộc (không được tòa công nhận) như đút lót, trốn thuế, ấn định trước giá bán sản phẩm ra thị trường. 

Hàn Quốc vẫn bành trướng sức mạnh và đẩy mạnh thương vụ đi khắp địa cầu và ve sầu vẫn tiếp tục hót suốt mùa hè. 

Hè 2013

Sunday, December 29, 2013

Đời Vẫn Đẹp

Nguyễn Bá Trạc
Turku, Finland

Bên những đau thương của kiếp người Dáng đời vẫn đẹp, thế nhân ơi
Trong tiếng hơn thua và tiếng khóc
Vẫn tiếng trẻ con khúc khích cười

Xem "Dáng Đời Vẫn Đẹp" với hình ảnh Phần Lan, Louis Armstrong hát "What a Wonderful World":


 http://www.youtube.com/user/caiongcuaong#p/u/0/eCLs2V4stqY

Sunday, October 27, 2013

Thăm Khu Phi Chiến Nam Bắc Hàn

Nguyễn Bá Trạc

Tháng Tám vừa qua, tôi rủ ông bạn cưụ đồng nghiệp, nhà báo Đức Hà, đi thăm VN, lúc về ghé Seoul một tuần.
Tại xứ sở của Samsung, Hyundai, Daewoo... tất nhiên không khỏi nhìn vào sự phát triển nhanh chóng, ngăn nắp, gọn gàng của họ. Mà cũng phải để tâm đến một số yếu tố khác, ngay trước mắt: Đà phát triển kỹ thuật vẫn không phá hỏng vẻ đẹp cổ truyền. Những cao ốc tân kỳ nằm hài hòa bên các cung điện cổ kính. Cả ông Đức Hà và tôi đều để ý và có một ấn tượng sâu đậm là nếu chúng tôi chận một người lại để hỏi đường thì chưa hề gặp một ai ngoắc tay bỏ đi. Họ đều dừng lại, hòa nhã hỏi chúng tôi cần gì, kể cả bất đồng ngôn ngữ, vẩn nhẫn nại tìm hiểu, chỉ dẫn hay chỉ trỏ cặn kẽ. 

Tượng đồng tại trung tâm Seoul

Lệnh cấm hút thuốc lá trong các nhà hàng, kể cả những nơi công cộng như bến xe, đều được tuân hành nghiêm chỉnh (làm cho một kẻ hút thuốc lá hơn nửa thế kỷ như tôi cũng phải cảm thấy xấu hổ mà tự chế).
Trẻ con được săn sóc chu đáo. Cảnh tượng các thầy cô đưa học trò đi thăm phố xá, bảo tàng viện... không khác gì Phần Lan, nơi tôi đang ở, là một xứ sở được đánh giá bậc nhất về giáo dục. Tôi có chụp hình vài trăm đứa trẻ vào thăm Bảo Tàng Viện Seoul, những em bé 9, 10 tuổi đều mang theo sổ tay, vào bảo tàng viện đứng ngắm nhìn, bàn bạc, ghi chép... như bên Phần Lan.

Tất nhiên đây là những gì nhìn thấy bằng mắt. Biểu kiến? Nhưng cũng vẫn giúp cảm nhận được nhiều điều để suy nghĩ ngay trên đường phố. Bên những sinh hoạt buôn bán, thỉnh thoảng lại thấy những nhóm thanh niên thiếu nữ đứng trình bầy hình ảnh, tài liệu, quyên tiền giúp trẻ em nghèo ở Phi Châu chẳng hạn. Họ đã đạt nhiều bước tiến về kinh tế, kỹ thuật, giáo dục, tổ chức xã hội, cũng đang vươn lên những tiêu chuẩn cao hơn về thẩm mỹ, phim ảnh, âm nhạc, văn hóa, lan tòa ra với thế giới.... cho nên cái điện thoại tôi đang dùng, nó mới là một cái điện thoại Samsung Galaxy?!!

Sau khi vừa rời VN, đến Seoul, tất nhiên cứ nhìn gì lại không khỏi nghĩ về đất nước mình. Tôi nhớ khi còn nhỏ, hình ảnh những người dân Cao Ly -Triều Tiên - Hàn Quốc là hình ảnh của những người tả tơi vì chiến tranh. Bây giờ ở Nam Hàn, những hình ảnh ấy đã biến mất. Đất nước này cũng chia cắt như đất nước Việt Nam. Nhưng hình như những cách tiếp cận về việc thống nhất đất nước thì khác. Tôi cảm thấy rõ rệt những nỗi khao khát của họ về một công cuộc thống nhất đất nước trong hòa bình.


Trước khi tới Seoul, một anh bạn từng đến đây có nói tới một bức tượng mà nhiều du khách thường đến xem. Anh cho biết bức tượng này được tạc nên từ một câu chuyện thật, xẩy ra trong thời chiến. Hai anh em trong một gia đình bị phân ly vì đất nước chia cách. Họ đều phải đi lính, ra trận, một Bắc, một Nam. Người lính Nam Hàn bắn chết người lính Bắc Hàn, lục soát thi thể thấy ra hình ảnh cha mẹ, mới biết là em ruột mình. Nghe nói bức tượng trình bầy hình ảnh người anh ôm thi thể em mà nâng lên.
Tôi không có dịp tìm xem bức tượng này.
Nhưng tôi và anh bạn Đức Hà có đến thăm khu phi chiến.

Mà thôi, đến đây  ngừng viết - ngang xương đi.
Vì những gì muốn viết bây giờ, thì đã viết trong tấm hình chót cùa cái video clip mà  bạn sắp bấm vào xem:


 http://www.youtube.com/watch?v=g5F47iW8nHU&feature=c4-overview&list=UU6ummqS4mfyjZbFYHzSl40g

Sunday, September 15, 2013

Những Gì Nhìn Thấy Ở Seoul

Nguyễn Bá Trạc
 
Chúng tôi vừa có dịp viếng thăm Seoul, thủ đô Nam Hàn, từ ngày 19 đến ngày 26 tháng Tám, 2013.
Tại một vùng đất từng tan nát vì chiến tranh và chia cắt, chẳng khác gì Việt Nam, chúng tôi đã nhìn thấy phồn thịnh đang vươn lên trong nghèo đói, kỹ thuật hiện đại phát triển mà không mất đi vẻ đẹp truyền thống, và chúng tôi cũng cảm nhận được nỗi khao khát của một dân tộc đang mong mỏi thống nhất trong hòa bình.
Nhớ lại buổi khai mạc Thế Vận Hội năm 2000 ở Sydney, cảnh tượng hai phái đoàn lực sĩ Nam Bắc Hàn hân hoan nắm tay diễn hành dưới một lá cờ thống nhất, là một cảnh tượng làm cho thế giới cảm động. Lá cờ này không có mầu máu: Mầu trắng, chính giữa có hình bán đảo Triều Tiên mầu xanh, bao gồm đảo Jeju-do bên phía tây nam, những hòn đảo Liancourt mà tiếng Hàn gọi là Dokdo hay Tokto bên phía đông.
Sau một tuần lễ viếng thăm ngắn ngủi, với những hình ảnh ghi nhận thoáng qua trên đường phố Hán Thành, tôi đúc kết vào một video clip sau đây, với nhạc nền là bản Arirang do dàn nhạc giao hưởng của Jang Yun-Sung trình tấu. 
Arirang là dân ca truyền thống của bán đảo Triều Tiên, tất cả mọi người dân Nam Bắc Hàn đều thông thuộc và yêu thích, thường được coi là bản quốc ca không chính thức của toàn thể dân tộc này. Arirang đã được nhiều ca sĩ nước ngoài, như Nat King Cole (Mỹ), Inger Marie Gundersen (Na Uy) trình bầy. Dàn nhạc New York Philharmonic cũng từng trình tấu bản này ngay tại Bình Nhưỡng, thủ đô Bắc Hàn, trong năm 2008.
Arirang có khả năng diễn tả cả niềm vui lẫn nỗi  buồn, niềm hy vọng của dân tộc Triều Tiên trong những tình thế thường là hỗn loạn và phức tạp của nhân loại

Xem Video Clip ở ĐÂY

Monday, August 5, 2013

Trở Lại Nhatrang

Đức Hà

NHATRANG - Căn nhà bố mẹ tôi gầy dựng nên và cũng là nơi tám anh em tôi quậy phá và lớn lên mang số 21 trên con đường chính của Khu Xóm Mới. Rất tình cờ, 21 năm sau tôi mới có cơ hội trở lại để bồi hồi xúc động với cảnh nhà mình người khác ở.

Buồn hơn nữa khi người khác không chỉ ở mà đập, phá và sửa chữa tân trang để ... mở quán cà-phê sân vườn. Ông bố nghiêm khắc của chúng tôi nếu biết nhà của ông từng nuôi hai con chó rất dữ để ngăn ngừa mọi xâm nhập, đến 8 giờ tối cửa khóa then gài, thì giờ đây là quán cà-phê nhạc inh ỏi ngày đêm, người người ra vô rất vô tư, chắc chắn sẽ buồn vô kể.

Cổng Vào

Phía trước ngay cổng ra vào là hai pho tượng trắng kiểu thiên thần La Mã chào mời khách đến, tiễn chào khách đi. Hai cây hoa đại hai bên cổng cao vút phủ đầy lá đan vào nhau trở thành cổng chào thật đẹp và cho bóng mát suốt từ ngoài vào đến trong. Cây bàng bố tôi canh giữ từng ngày cũng trổ mã vươn cao phủ kín con đường Lê Quí Đôn, và vươn cả sang bên kia đường. Còn nhớ dạo đó mấy bà bán xôi thường hay dừng chân ở gốc bàng và dùng hèo móc ít lá về gói xôi đều bị bố tôi xua đuổi, mấy con chó cũng hùa theo xủa như tát nước. Có ai biết công của bố tôi - mang tiếng khó chịu, giờ đây mang lại bóng mát cho khách ngồi, rung đùi tán tỉnh nhau hay bàn chuyện áp-phe áp-phiếc làm giàu trong quán.

Nhà Sau

Gian phía sau, nơi mẹ tôi làm cửa hàng bán vải, bán gạo, bán tạp hóa nuôi cơm tám anh em tôi, sau cùng bố tôi dùng làm ga-ra để ô-tô nay được tách riêng, biệt lập xây cao ba từng đúc và treo bảng hiệu bán nệm. Nhìn sang phía đối diện là một loạt nhà xây sát nhau và sát mặt đưòng tranh thủ kinh doanh đủ loại mặt hàng từ yến sào, quần áo trẻ em, quà lưu niệm, túi sách, hàng thời trang ... thế còn tiệm sách, tiệm hớt tóc, tiệm sửa xe Honda, nhà thuốc Tây ngày xưa không còn nữa. Hàng xóm láng giềng nhà tôi cũng phiêu bạt khắp nơi, chẳng còn ai quen biết. Bên phải, bến trái, phía đối diện đến phía lưng toàn người mới nhà mới phong cách mới - còn đâu nữa sự yên lặng, tĩnh mịch, hiền lành của thủa đó.

Tôi không vào bên trong, thật ra cũng không muốn mà chỉ đảo chung quanh bốn góc đường đẹp nhất Xóm Mới trong lúc cuốn phim kỷ niệm của ký ức tuần tự chiếu lại từ thủa bé tí còn đánh bi đánh đáo và đánh lộn ngay trước cổng đến thời niên thiếu leo cổng đi với em, lúc về bị bố bắt gặp quả tang. Rồi khi chiến tranh ập đến tôi vào lính, theo gương bố tôi, anh tôi và em tôi cũng thế. 
Vật đổi sao dời, 21 năm trước cả đại gia đình chúng tôi dù tiếc lắm lắm cũng phải ra đi quá hãi sợ với cảnh sống vất vưởng sau 1975. Giờ đây nghĩ lại nếu không đi thì không biết liệu số phận mấy anh em chúng tôi sẽ như thế nào.

Sunday, July 28, 2013

Đi Nam, thêm một lần



Đức Hà


HANOI - Tôi có dịp đi Nam nhiều lần, và mỗi lần như thế lại tự nhủ “thôi nhé, đi như thế là đủ rồi.” Ấy vậy mà năm nay tôi lại khăn gói đi Nam. Và đi rất vội qua lời dụ dỗ của một bạn già, nhắm mắt chấp nhận nắng nóng, bụi khói, chen chúc, ồn ào ô nhiễm và đánh bạn với rất nhiều chất lạ không rõ xuất xứ ở nước từng là nước tôi. 

Thế là một lần nữa tôi trở lại tòa nhà trên đường California để xin phép các ông cho về. Ủa mà sao kỳ lạ vậy, tôi sinh ra, lớn lên ở đó, nói tiếng nước đó, căn cước, sổ gia đình đầy đủ … ấy vậy mà bây giờ phải có cái chiếu khán các ông cấp mới được về.


Chả là ngày xửa ngày xưa đám bạn bè cũng như tôi đều rất thích xem phim cao-bồi Viễn Tây đánh đấm nhau với mọi da đỏ hung tợn chuyên môn lột da đầu đeo chơi. Chẳng hạn cảnh chiếu trên màn ảnh rộng quân da đỏ phi ngựa vun vút vừa hú hét vừa bắn tên và phóng lao như mưa vào đoàn người da trắng đang đóng lều dừng chân quanh con suối, thì mọi người đều run sợ ái ngại cho “phe mình” khó thoát nạn. Rồi khi đoàn quân tiếp viện, đồng phục xanh nước biển, cầu vai phù hiệu vàng chói, tay vung kiếm thổi kèn tiến quân thì cả rạp hét vang “phe mình” tới rồi không quên vỗ tay khoái chí. Rất tự nhiên mọi người đều đồng hóa với phe da trắng ngay trên đất nước da vàng. Và tôi không thể ngờ mấy chục năm sau, tôi trở thành công dân của “phe mình.” Bởi vậy giờ này mới phải xếp hàng xin phe bên kia - được cho là bên thắng cuộc, giấy phép đi ngang trạm kiểm soát Nội Bài hay Tân Sơn Nhứt. Thôi thì gặp thời thế thế thời phải thế, Ngô Thì Nhậm đã nói cách nay cả trăm năm rồi.
Ấy vậy mà khi trình bày nỗi khó nỗi khổ làm người nước ngoài trên chính quê hương mình với người thân thì đều bị mắng là vớ vẩn, sướng thân mà không biết. Có người lại nói bao nhiêu người muốn mà chả được.
Mà có lẽ sướng thật đấy. Từ thân phận một phản động bỏ nước ra đi, tôi trở thành một mắt xích của “khúc ruột ngàn dặm, một bộ phận không thể tách rời của nước Việt Nam" chứ đâu có đùa.

Với cái visa giá trị ba tháng sử dụng một lần, tôi hồ hởi phấn khởi đi Nam, thêm một lần.