Phở Phần Lan

TURKU, Phần Lan - Bài tùy bút viết về Phở khá nổi tiếng của Nguyễn Tuân được ra đời là do một chuyến đi dự hội nghị gì đó ở Helsinki mấy chục năm xưa. Thời Chiến Tranh Lạnh, với truyền thống trung lập, Phần Lan thường được chọn làm nơi tổ chức các hội nghị giữa hai khối trắng, đỏ. Bấy giờ chẳng có người Việt nào lại đến sống ở xứ sở tuy rất đẹp nhưng lạnh lẽo này. Vì các món ăn Phần Lan không hợp khẩu vị, lúc ấy Nguyễn Tuân đứng ở bờ hồ băng tuyết, nghĩ đến một bát phở nghi ngút khói. Thèm nhỏ rãi mà chữ nghĩa tuôn thành bài tùy bút này.

 

Hình NBT 

Mấy chục năm sau, Cộng Sản Bắc Việt “giải phóng” miền Nam. Dân miền Nam bị “phỏng dái” vì các biện pháp “đánh tư sản”, bị lùa đi “Kinh Tế Mới”. Bị lừa vào các trại “Học Tập Cải Tạo” vô thời hạn trong rừng sâu núi thẳm. Thấy được bộ mặt thật của một chế độ tuy ngu muội nhưng quỷ quyệt, bất kể sống chết họ bồng bế nhau xuống những chiếc ghe mỏng manh. Hàng triệu người vượt biên, tấp đến các hòn đảo ở Mã Lai, Thái Lan, Nam Dương, Singapore…Nhiều người kẹt rất lâu trong các trại tỵ nạn.

Phần Lan với dân số ít oi chưa đến 5 triệu người, nhưng với truyền thống nhân đạo cũng đã mở vòng tay tiếp nhận khoảng hơn hai ngàn người Việt về định cư ở đất nước này.
Nhờ thế ngày nay bát phở đã có mặt tại Phần Lan.

*
Tôi đi Mỹ mới về Phần Lan được hai ngày.
Trong 6 tuần ở California, tôi đã hăng hái ăn vài chục bát phở cho đã thèm. Những khoanh filet mignon thượng hạng được dùng làm thịt tái, mềm mại như những lời tỏ tình. Những lát vè dòn, vè dầy, nạm, gầu, gân…mới bỏ lên môi đã trôi xuống họng. Nguyên liệu, gia vị, rau cỏ phong phú, mà sạch sẽ. Tất cả đều được kiểm phẩm theo đúng phép vệ sinh để bảo đảm sức khỏe người tiêu thụ.
Xuống Quận Cam vùng Nam Cali, tôi thường ăn phở Nguyễn Huệ ở đường Bolsa của bác Cảnh, anh ruột nhiếp ảnh gia Nguyễn Đức Cung, nấu đúng truyền thống Hà Nội trước 1954. Hoặc phở Quang Trung đường Westminster, Garden Grove có món tái vè dầy xuất sắc. Còn ở San Jose vùng Bắc Cali trước tôi thích nhất tiệm phở Bình của bác Dực. Từng miếng nạm, miếng gầu, sợi phở, rau cỏ đâu ra đó. Bác Dực sửa soạn bát phở với tất cả tâm hồn của một nghệ sĩ. Phở ăn rất ngon, nhưng phải kiên nhẫn lắng nghe bác nói chuyện thơ văn, hay nghe những mẩu chuyện về ca sĩ Sĩ Phú là tiếng hát mà bác yêu mến nhưng đã qua đời.
Từ khi bác Dực nghỉ hưu, có người bạn giới thiệu tiệm phở Pasteur trong khu nhà lồng Lion Plaza, San Jose, tôi thấy cũng ngon. Nhưng trước khi về lại Phần Lan, đến nghe nhạc ở phòng trà Jade Leaf (trước nhà thờ chính tòa San Jose, do nhạc sĩ Lê Huy và ca sĩ Ngọc Diệp làm chủ), tôi ngạc nhiên khi ăn bát phở tại đây. Bát phở này là… hoa lạc giữa rừng gươm! Vì phở được dọn lên trong tiếng nhạc Jazz rộn ràng, đèn mầu nhấp nháy, những đôi chân lả lướt trên sàn…thế mà mùi quế , mùi tiêu, mùi hồi vẫn đủ chỗ bốc lên ngạt ngào xuất sắc. Hỏi mới biết tác giả trước nấu cho phở Công Lý cũ.

*
Hai tuần trước khi tôi rời Cali về Phần Lan, có tin Giáo Sư Nguyễn Ngọc Bích đột ngột qua đời trên chuyến bay tới thủ đô Philippines tham dự một hội nghị cổ xúy cho chủ quyền Việt Nam ở Biển Đông. Ngậm ngùi trước tin buồn của những người quen biết, những người bạn đang lần lượt ra đi và sắp sửa ra đi.

Về đến Phần Lan, mệt mỏi vì chuyến bay dài và thay đổi múi giờ. Đêm thức ngày ngủ, lẫn lộn giữa mộng, thực. Cứ nghĩ mãi đến hình ảnh Họa Sĩ Hà Cẩm Tâm nằm trên giường bệnh tại một Viện Dưỡng Lão ở San Jose. Trong chuyến về Cali lần này, thăm anh ba lần. Lần đầu, thấy anh nằm dài, suy sụp, nhưng vẫn giữ phong độ của một nghệ sĩ yêu vẻ đẹp, yêu sự chân thực, luôn luôn khôi hài cho mọi người vui. Anh nhắm mắt, cười như mếu, nói như nói thầm “Cuộc đời buồn cười quá”. Còn nhớ, đột nhiên anh nhại một câu của Hồ Chí Minh, chỉ đổi đi một chữ “Sông có thể cạn, núi có thể mòn. Chân lý ấy…LUÔN LUÔN thay đổi”. Lại mỉm cười, bảo “Bác Hồ sống mãi trong sự nghiệp chúng ta!”. Ngừng, nhắm mắt, nói tiếp “Có thằng nhỏ, nó viết thêm vào một chữ THẤT”. Nhắm mắt. Nhớ ngày xưa anh thường say sưa nói về vẻ đẹp của những bông hoa súng trong lúc chèo thuyền trên sông rạch Đồng Tháp thủa kháng chiến chống Pháp. Lần thứ ba, đến thăm trước hôm về Phần Lan, có chiến sĩ nhẩy dù Nguyễn Thành Út và nha sĩ quân y Bùi Ngọc Tô. Anh Tâm suy sụp hoàn toàn, nằm không nhúc nhích. Anh Tô và tôi bối rối không biết làm gì thì Út đã nhanh nhẹn chà mạnh hai bàn tay rồi xoa lên đầu, lên má, lên cổ anh Tâm. Hình ảnh của người cựu chiến binh với đôi tay thô kệch mà lại dịu dàng xoa bóp người bạn già làm tôi cảm động. Út tìm cái thìa múc loại sữa dinh dưỡng mà Út mang theo, vừa nói vừa dỗ dành rồi đặt thìa sữa lên môi anh Tâm. Đôi môi khẽ động đậy, nuốt muỗng sữa. Được một lúc, cặp mắt hơi mở ra, hỏi “có cam không”. Anh Tô vội bóc miếng cam, vắt nước, đặt vào miệng anh Tâm. Chừng nửa giờ sau, anh thều thào nói được. Còn nhớ một câu anh bảo “Bạn bè mình nhiều người bị Cộng Sản giam giữ, đánh đập, khinh khi, chửi bới. Nằm ở đây là sướng lắm”. Tôi lén chụp vài tấm ảnh vì biết đây sẽ là những tấm ảnh cuối cùng mà tôi chụp người bạn già.

Cũng nhớ lần này xuống quận Cam, hai người bạn học Phan Nhật Nam và Phan Bá Sáu lái xe cho tôi xuống San Diego thăm thầy cựu hiệu trưởng trung học Phan Châu Trinh, Đà Nẵng. Ông hiệu trưởng già nua, cũng là ông thầy dậy Việt Văn từng làm cho chúng tôi biết yêu Chinh Phụ Ngâm và những câu thơ trong truyện Kiều, từng có lần nắm tay tôi trong một lần họp mặt mấy năm trước mà bảo “Sao Trạc hay viết những câu cười cợt làm gì?” Trong một lần khác, thầy nói thẳng “Con phải viết để nhắc cho mọi người rằng chế độ Cộng Sản khốn nạn lắm”. Thầy có một người con trai chết trong tù cải tạo sau khi Cộng Sản chiếm miền Nam. Lần này sức khỏe ông thầy đã như ngọn đèn trước gió. Cố nhỏm ngồi dậy. Cặp mắt lòa bỗng chẩy giòng lệ ướt khi Phan Nhật Nam nói lớn “Con đưa Nguyễn Bá Trạc đến thăm thầy đây”.

Trong cuốn lưu bút khi tôi rời Phan Châu Trinh, thầy có viết mấy chữ. Cuốn lưu bút không còn, nhưng những giòng chữ ấy không bao giờ mất trong tâm trí tôi:
“Sao chiếu mạng! Trong muôn vàn chúng ta là một. Một không phải là không. Ngước nhìn bóng ta ở trên trời”. Ký tên “Nguyễn Đăng Ngọc”.

*
Về Phần Lan mới được hai ngày, sáng nay anh Thảo đã điện thoại mời tôi đến nhà ăn phở. Tuy mệt, nhưng biết việc nấu một nồi phở ở Phần Lan không phải là đơn giản, tôi nhận lời. Ở thành phố Turku này, muốn có ít rau ngò rau quế để nấu phở thì phải canh chừng để mua cho được ở một ngôi chợ Á Đông, nhập cảng từ Thái Lan, một tuần chỉ có một lần.
Anh Thảo chỉ cho tôi thấy một cái nồi giữ nhiệt hiệu Stiger của Nhật mà anh mua từ bên Mỹ, bên trong có một cái nồi khác. Bỏ tất cả xương, sườn…vào cái nồi bên trong, đặt lên bếp nấu khoảng nửa giờ, rồi bỏ vào nồi giữ nhiệt. Không cắm điện nhưng sau một đêm, thịt xương đều nhừ, nước rất ngọt, anh Thảo nói.
Tôi lấy cái máy ảnh luôn luôn đem theo, chụp từ cọng rau, đĩa thịt, cái nồi, với bát phở đặt trên bàn. Đây là bát phở Phần Lan. Bát phở mà ông Nguyễn Tuân mơ ước vì không có mà ăn khi đến xứ này. Nhắc Nguyễn Tuân lại nhớ sau thời Nhân Văn Giai Phẩm, ông ấy có tâm sự rằng “Tôi còn sống được là vì tôi biết sợ”.
Ai mà chẳng sợ? Sợ nên phải chạy trối chết. Đặt hết sinh mạng vợ con, cha mẹ và bản thân lên những con thuyền chỉ đi trên sông, mà tuôn ra giữa đại dương.
Lại nhớ trước hôm rời Cali đến thăm Tường Vũ Anh Thy Vũ Tiến Thủy. Anh ta cũng đang trong tình trạng sức khỏe ngặt nghèo, gần đây có lần bất tỉnh trong phòng tắm đến hơn 7 tiếng đồng hồ. Anh đã bán căn nhà tiền chế ở San Jose để chuẩn bị sang Florida ở với một người cháu. Hôm đến thăm, lúc tôi lên cơn gay gắt nói về những chuyện “Sang, Trọng, Hùng, Dũng” và tình trạng Bắc Thuộc đang xẩy ra thì anh gạt đi mà bảo “Việt Nam chỉ còn là quê hương trong tâm tưởng. Hiện tại không có. Tương lai cũng không có.”

Có lẽ thế. Nên hôm nay với quê hương trong tâm tưởng, chúng tôi ngồi ăn bát phở Phần Lan, miên man nghĩ đến những bát phở CaLi. 

Tất nhiên là ngon, vì đây là những bát phở của tình nghĩa, bát phở của những người bạn nấu cho nhau ăn. 

Bát phở của những người bỏ nước ra đi vì yêu chuộng tự do, yêu chuộng phẩm giá con người.

NBT 20/3/2016 (ngày sinh nhật DM)

MIAMI: Vườn Cây Ăn Trái

Đức Hà

Việt Mercury

MIAMI, Fl. – Du khách Việt đến thăm Florida vào mùa hè như hiện nay không thể không chạnh lòng gợi nhớ đến những hình ảnh đầy hoài niệm và bầu không khí cùng hương vị quen thuộc của quê hương Việt Nam. Đó là cảm giác đầu tiên lúc vừa bước ra khỏi sân bay khi hơi nóng hâm hấp thổi tạt vào mặt. Khí hậu nơi đây nóng bức trên 90 và có thể dễ dàng lên đến 100 độ. Trời đứng gió, xế chiều bỗng dưng phủ mây xám rồi mưa rào xối xả mươi phút và tạnh, rồi lại tiếp tục nóng “chảy mỡ” như người Việt thường nói. Nhưng nếu khách có cơ hội dong duổi lang thang trên xa lộ dài vô tận của Florida xuốt từ Jacksonville, qua đến Orlando, rồi Fort Lauderdale, Miami cho đến tận cùng mũi Key West, thì hình ảnh tuyệt đẹp của những hàng cây phượng đỏ rực hoa càng làm cho màu xanh cây lá của vùng này thêm nổi bật và cũng làm cho khách thêm nhung nhớ đến thành phố biển nào đó của quê nhà. Khí hậu bán nhiệt đới của tiểu bang rực nắng “The Sunshine State” hệt Việt Nam với độ ẩm thấp cao làm mồ hôi ướt đẫm từ áo trong ra đến áo ngoài của khách du lịch.

Khí hậu hai mùa nắng mưa và nóng của Florida thích hợp cho trái cây nhiệt đới đủ loại, đủ giống, mùa nào thức nấy, thơm ngon như trái cây chợ Bến Thành. Thời tiết quá thuận lợi khiến một người Việt tên Nguyễn Chính, một cựu nhảy dù đã đặt câu hỏi “tại sao không thử trồng cây ăn trái Việt Nam?” khi đến định cư tại Hoa Kỳ cách nay gần 30 năm.

“Tôi không ngờ từ một lính tác chiến của Pháo Binh Dù nay lại trở thành một nhà nông chuyên nghiệp tại xứ Mỹ,” anh Chính tâm sự từ lô đất hai mẫu hơn trị giá lúc mua không đầy 200 ngàn mà hiện nay lên đến trên 1 triệu đô, nằm cách trung tâm Miami khoảng nửa tiếng lái xe về phía nam.

Khi đến định cư tại Hoa Kỳ, người Việt đã phải bươn chải nhiều nghề khác nhau để mưu sinh, có người học thi lấy bằng và tiếp tục nghề cũ từng làm tại Việt Nam nhưng phần lớn đều đổi nghề và không ít người đã thành công không kém người Mỹ bản xứ.

Tuy nhiên Nguyễn Chính, năm nay 52 tuổi không nhận là đã “thành công” trong ngành nông.

“Tôi chỉ gặp may, làm thử và ăn thiệt,” anh nói xuê xòa, bình dị của người nông dân Nam bộ. Nói vậy nhưng hiện nay anh làm chủ đến 80 mẫu trị giá từ 40 ngàn đến 60 ngàn đô/mẫu tùy địa điểm, tùy hoa mầu đang trồng.

Thật ra mãi đến 1989 anh Chính mới bắt tay vào nghề trồng trọt sau khi hãng đóng tầu ở New Orleans giảm nhân viên.

“Hồi mới sang chỗ nào mướn thì xin vô làm và học hỏi chứ tui có biết gì nghề đóng tầu đâu, rồi từng bước từ thợ lên cai sau đó tui chuyển sang làm theo hợp đồng cho đến khi họ giảm người thì tui nghỉ việc.”

Chính trong thời gian này, nhảy dù Nguyễn Chính, dáng người vạm vỡ, cao 6 feet (1,8 mét) và nặng 220 pounds, mới nhìn trông có vẻ “ngầu” nhưng giọng nói lại nhỏ nhẹ thân thiện đã tham quan vùng nam Florida và nảy ra ý định mua rau cung cấp cho vùng New Orleans, Alabama and Houston, Texas vì nhu cầu cao của cư dân ở đó.

Nhiều năm liên tiếp sau đó anh cùng với một người bạn lái xe truck chạy xuyên bang đi buôn rau trái Florida.

Mua Đất Trồng Rau

Lái xe đường trường mãi cũng mỏi mệt,Nguyễn Chính bèn tính đến chuyện tự trồng. Năm mẫu đầu tiên, anh chủ yếu chỉ trồng húng quế và rau thơm. “Làm nhanh ăn gọn,” anh nói.

Rồi mua thêm đất, trồng thêm rau, và mua nhà, nhận Miami làm quê hương thứ hai cho đến khi bão Andrew đổ xuống Florida năm 1992 thì sự nghiệp ban đầu của anh bỗng dưng của thiên trả địa. Từ tay trắng anh trở thành trắng tay. Được chính phủ đền bù một số tiền, Nguyễn Chính lại đầu tư vào đất vườn, say mê với công tác trồng trọt. Chỉ vào khu vườn phía sau nhà, anh tâm sự:

“Khu đất này nguyên thủy là đất trồng trái bơ, mà diện tích quá nhỏ hơn hai mẫu huê lợi không nhiều nên tôi phá bỏ và trồng cây ăn trái nhiệt đới.”

Không chỉ trồng mít, anh còn trồng mảng cầu Xiêm, mảng cầu ta, nhãn, táo Thái Lan, vú sữa, xoài, thanh long, mận, sa-bô-chê, trái vải kể cả một cây chầm ruột mà anh nói là “chua thấu trời xanh” làm kiểng.

“Có loại tôi trồng vài chục cây bán lấy hoa lợi, có loại chỉ trồng vài cây collection cho vui nhờ vậy mùa nào cũng có trái cây tươi cho cả nhà ăn.”

Anh lập gia đình với một phụ nữ Thái tên Sopia Nguyễn và có hai con trai 7 và 8 tuổi. Anh kể:

“Hồi xưa lúc còn trong lính tôi chỉ ham chơi, mua vui trong chiến tranh, rảnh rỗi thì nhậu nhẹt cà phê thuốc lá nên không lập gia đình. Với lại sống chết không biết ngày nào nên cũng không muốn lấy vợ.”

Nhưng đến khi sang Mỹ muốn lập gia đình lại không được.

“Một người đàn ông không họ hàng không bà con thân thiết thì người ta cũng rất ngại ngùng trao thân gởi phận,” anh kể, nhẹ nhàng như cơn gió thoảng, nhẹ nhàng như anh bỏ thuốc từ 30 năm nay.

Ký Ức Chiến Tranh

Quần quật một nắng hai xương, hai mùa mưa gió và … bão của Florida, hai bàn tay chai cứng, nước da rạm nắng, anh Chính không một lúc nào cảm thấy mỏi mệt. Anh so sánh:

“Mười bốn năm làm vườn, hàng ngày lao động với mấy chục công nhân, nhưng so với sự chịu đựng gian khổ trong chiến tranh thì làm farm chỉ là đồ bỏ.”

Gia nhập binh chủng dù từ sau Tết Mậu Thân vì cả gia đình đều “đi nhảy du,” đơn vị anh được điều đến Quảng Trị và đóng quân xuốt từ 1972 đến khi miền Nam bắt đầu cho di tản chiến thuật.

“Địch quân pháo suốt ngày đêm nhưng rất may mắn tôi chỉ bị ghim vài miểng nhỏ, không bị thương nặng trong khi anh ruột tôi cũng đóng tại Quảng Trị bị chết trận.”

Anh nói rằng lúc đó ai cũng nghĩ “sống chết có số, tới đâu thì tới,” nên ít ai thấy sợ. Nhưng các bạn đồng đội của anh có gia đình lại cảm thấy nhớ nhà, nhớ vợ con khi phải đóng chốt quá lâu tại miền Trung.

Tiếng đạn pháo kích, tiếng trực thăng đổ quân, tiếng hét đớn đau của người bị thương, tiếng gầm xé của phản lực cơ, tiếng bom xé tai, lửa khói mịt mù của vùng hỏa tuyến giờ đây chỉ còn để lại trên cánh tay phải của anh một vết xâm: hình một con rồng quấn quanh con dao găm.

“Công việc bề bộn lắm, nào là chăm sóc, bón phân, tưới tiêu, diệt sâu rầy, sủa chữa các dàn máy cày, xới, rồi thu hoạch trái cây, đóng thùng và ship đi các nơi … làm hoài cũng không hết, thành ra tui cũng ít có dịp tham gia các hội đoàn người Việt ở Miami.”

Rồi đến cuối tuần, vợ chồng con cái gia đình Nguyễn Chính chẳng cần đi đâu xa vì ngay trong vườn mít sau hè, anh đã giành một khu đất để picnic cắm lều, mắc võng đu đưa an hưởng không khí ngoại ô yên tĩnh. Anh còn tự xây một hòn non bộ với nước róc rách chảy và một căn chòi lá để ngồi ngắm cá vàng bơi đùa. Chưa hết, cạnh đó là khu vườn lan với hàng trăm chậu lan hiếm nhiều màu khoe sắc tỏa hương.

“Vui thú điền viên, gia đình tui cũng ít đi biển,” anh nói.

Hỏi về những nhà trồng tỉa gốc Việt khác anh cho biết:

“Trong vùng còn có bốn, năm người Việt ở về phía nam Miami chuyên trồng rau nhưng với diện tích khiêm nhường hơn. Còn lại phần lớn người Việt Florida sống rải rác và đi làm nail hay làm trong Disney World và cũng mua nhà to như bên Cali vậy. Người từ Cali, rồi Tampa, Orlando người Việt cũng rủ nhau  kéo về đây ngày càng đông.”

Chỉ cách khu vườn mít của anh Chính, vài phút là khu nhà mới, đang xây dựng với giá bán chỉ khoảng 300 trăm ngàn nhưng đồ xộ và rộng bằng căn nhà 1 triệu tại Thung Lũng Điện Tử.

Đất Florida yên lành, nhà rẻ vậy người Việt có nên tập trung về đây làm vườn trồng cây ăn trái không?

“Lúc đầu cực lắm, chịu không nổi đâu, nếu phải bắt đầu lại tui cũng không dám,” anh khuyên.

                                      Bài phóng sự được đăng trên Viet Mercury số 287 12/15/2005

Chuyện Chưa Biết về El Chapo Phu Nhân

Đức Hà

Joaquin "El Chapo" Guzman, chúa đảng Mafia ma túy hàng đầu của Mexico và của thế giới - từng vượt ngục hai lần, và hiện đang biệt giam tại nhà tù kiên cố nhất nước Mễ đợi ngày trục xuất về Mỹ là một câu chuyện ly kỳ và hấp dẫn như phim Hollywood. Nhưng có thật. Tuy nhiên vợ của "Người Lùn" - hỗn danh của trùm El Chapo, lại chưa bao giờ được nói đến. Có thể là bà không muốn lên mặt báo cho dù là vợ của một nhân vật khét tiếng lẫy lừng giết người không biết gớm, hai là có thể ổng cấm không cho bả hé miệng chăng? Nhưng nay thì chàng nằm tù - chắc chắn không có cửa ra, thì nàng lên tiếng.

Hôm 21 vừa qua, truyền hình Mễ kênh Telemondo đã có cuộc phỏng vấn độc quyền bà Emma Coronel Aispuro, người tình trăm năm của El Chapo. Đây là lần đầu tiên người ta thấy được dung nhan của Đệ Nhất Phu Nhân Ma Túy và cũng lần đầu tiên được nghe bà tâm sự về người chồng Joaquin "El Chapo" Guzman, mập 91 kí lô nên có ngoại hình lùn chứ có chiều cao 1.68 mét.

Hoa Hậu Emma Aispuro

Emma Aispuro - Telemondo

Nhờ vẻ đẹp thùy mị lôi cuốn, cặp môi kiểu Angelina Jolie cực chuẩn không cần chỉnh, Emma Aispuro mới 17 tuổi đã lọt mắt xanh của trùm El Chapo năm 2007 tại một buổi hội chợ có tổ chức thi hoa hậu. Tin đồn đoán nói rằng chính El Chapo đã dùng thế lực tiền bạc ép ban giám khảo bầu chọn Emma làm hoa khôi. Ngay năm sau, vào ngày sinh nhật thứ 18 Emma kết hôn với El Chapo - cho dù lúc đó chàng 47 tuổi và lên xe hoa chính thức đã ba lần với 17 con - lẻ tẻ không tính. Tiền bạc đốt cũng không hết nên việc chu cấp cho bốn vợ và bầy con (bà sau có hai gái sinh đôi) chỉ là chuyện nhỏ. Emma Coronel Aispuro có mẹ là công dân Mễ nhưng sinh tại San Francisco nên có song tịch, và thường xuyên ở gần vùng Los Angeles - nhất là từ khi chàng bị bắt trở lại hồi đầu năm nay. Có lẽ ngưu tầm ngưu mã tầm mã nên cặp đôi này rất xứng đôi vừa lứa vì cha của Emma Aispuro - một trong hai cánh tay mặt của El Chapo, là thành viên tổ chức tội phạm buôn ma túy Sinaloa Cartel. Ông này là người chỉ đạo kế hoạch đưa chất ma túy đá (meth) vào Mỹ và Châu Âu.

Năm 23 tuổi, Emma song sinh hai gái tại Cali, vì chính El Chapo muốn hai con có tịch Mỹ. Bà bị cơ quan bài trừ ma túy Mỹ theo dõi triệt để nhưng không có bằng chứng tội phạm nên cho đến nay chưa bao giờ bị truy tố. Sinh con xong, bà trở về quê nhà sinh sống với chồng cho đến khi ông bị bắt ngày tám tháng Giêng 2016, sau chuyến chui hầm nhà tù trốn biệt tăm được gần sáu tháng. Nói là vợ chồng sống chung chứ thực ra chàng bận "công tác" thường xuyên xa nhà.

Cuộc tình El Chapo - Emma diễn tiến như chuyện thần tiên trong ngôi làng nhỏ, nhưng lại xảy ra giữa vùng Tam Giác Vàng Mexico, nơi cây thuốc phiện và cần sa được trồng bạt ngàn hun hút - thủ phủ của nhóm tội phạm Sinaloa Cartel. Nếu Emma có đánh rơi chiếc giày thì có lẽ chính El Chapo là người lượm được như chuyện cô bé Lọ Lem Cinderella.

"Bữa đó ảnh đang nhảy với một cô gái, tôi nhảy với bạn trai. Thế rồi tại giữa sàn nhảy bốn mắt chào nhau, ảnh mỉm cười tình tứ say đắm. Một lát sau có một người lại bên tôi hỏi có một người muốn khiêu vũ với tôi. Và tôi trả lời 'Thưa vâng, sẵn sàng!'"

Tuy không phải là tình tuy không mà có và cũng không là tiếng sét, nhưng cặp Emma - El Chapo trở thành tuy hai mà một. Người ta ước tính với tài sản trong tay (khoảng bốn tỷ đô hay bốn ngàn triệu tính vào năm 2013) ông bà El Chapo có thể giải nghệ và sống vài kiếp chưa hết của. Thế nhưng tiền bạc kiếm bằng cách gieo rắc tội ác thì chẳng thể còn mãi được. Toàn bộ tài sản ở Mỹ bị chính quyền đóng băng. El Chapo và băng đảng Sinaloa Cartel tiếp tục chuyển những mặt hàng quốc cấm như hê-rô-in, cô-cai-in, cần sa và ma túy đá sang Hoa Kỳ và khắp cả năm đại lục với mạng lưới phân phối tinh vi đều khắp chuyển vận bằng tàu ngầm, tàu bay, xe tải kể cả bằng đường hầm băng biên giới. Thương vụ bất hợp pháp này mang lại cho nhóm đến ba tỷ mỗi năm.

Người Đàn Bà Đảm Đang

Theo lời Emma Aispuro kể với phóng viên Telemondo, bà chưa hề xuất hiện trước công chúng trong tám năm làm vợ người đứng đầu tổ chức tội phạm hung bạo nhất thế giới. Hết lòng bao che cho chồng, bà nói:

"Ảnh cũng như mọi người chồng, người cha bình thường - không bao giờ lỗ mãng hay hung bạo. Tôi chưa hề thấy ảnh có cử chỉ côn đồ hay phê ma túy. Chẳng bao giờ nghe một tiếng chửi thề, cũng chẳng hề thấy ảnh giận dữ hay bực bội. Lúc nào cũng điềm đạm từ tốn."

Bà nói "ảnh hay gọi tôi là 'hoa hậu của lòng anh.'"

Dưới con mắt của Emma, trùm El Chapo là một người chồng mẫu mực, hết mực quí vợ, thương con và thương ... ma túy.

Những lời đồn đại nói rằng ông trùm hung ác, bạo lực với phụ nữ chỉ là vu khống, bịa đặt theo tâm sự của Emma.

"Ảnh không bao giờ đụng chạm vào phụ nữ với ý đồ xấu xa, muốn làm điều mà phụ nữ không đồng ý," bà nói với giọng trầm tĩnh. Nhưng bà cũng thú nhận hết mực lo lắng khi hai vợ chồng cứ lo chạy trốn không ngưng nghỉ, kể cả lo cho sinh mạng và cuộc sống của các con.

"Chúng tôi sống ngày đêm ngay trong tâm của bão táp," bà nói.

Chuyện oái ăm là khi còn hoạt động ngoài vòng pháp luật, trùm El Chapo từng giết trực tiếp hay gián tiếp hàng ngàn người thì giờ đây sinh mạng của ông coi như treo đầu sông ngọn gió. Bà Emma nói:

"Tôi hết sức lo lắng cho mạng sống của ảnh. Không biết liệu ảnh có sống nổi trong nhà tù El Altiplano hay không. Họ muốn trả thù vụ ảnh đào thoát cũng từ nhà tù đó. Họ nói không có vấn đề đó nhưng rõ ràng là có. Họ canh chừng ảnh ngày đêm, không cho ảnh ngủ nghê gì, chẳng chừa chút riêng tư nào kể cả lúc đi vệ sinh tắm rửa."

Cú vượt ngục trước đây của El Chapo tinh vi hơn cả phim ảnh thành công cũng vì nhà tắm nhà vệ sinh trong xà lim không có gắn canera. Nhờ vậy El Chapo vào phòng tắm và biến mất. Sau đó người ta mới phát hiện ngay bên dưới phòng tắm là đường hầm do đàn em đào trước tự bao giờ. El Chapo chỉ việc mở nắp, chui xuống, leo lên chiếc xe gắn máy đặt trên đường rây vọt đến cuối hầm và trồi lên mặt đất. Một chiếc xe đợi sẵn đưa chàng thẳng ra sân bay địa phương. Từ đó một chiếc phi cơ nhà chở chàng biến vào khung trời mở rộng thênh thang.

Ai ngờ không đầy sáu tháng sau ông trùm lại trở lại nơi xuất phát - chỉ vì tự coi mình là kẻ bất khả xâm phạm và ỷ i. Nếu ông ta chịu khó xem báo đài để biết vụ Bin Laden bị tóm như thế nào thì ông đã cảnh giác hơn.

Theo Anh Đến Tận Chân Trời

Khi nhà báo hỏi người đẹp Emma Aispuro rằng rồi đây ông nhà sẽ bị dẫn độ về Mỹ, vậy bà có đi theo không.

"Tôi sẽ theo ảnh bất cứ nơi đâu; Tôi thương ảnh; Ảnh là cha của hai đứa con tôi."

Bà còn thổ lộ rằng bà cảm phục con người của El Chapo.

"Cách ảnh nói chuyện, cách đối xử, cách thích ứng đã làm mềm tim tôi; bước đầu ảnh chỉ làm bạn rồi từ từ tiến từng bước, điệu nghệ và lịch lãm lắm. Mà không chỉ với tôi, với mọi người ảnh đều như vậy, bởi thế ai cũng quý mến ảnh."

Điều khó tin nhưng chắc cũng không có thật là cho dù được tạp chí Forbes xếp hạng trùm El Chapo là một trong những người giàu nhứt hành tinh thì phu nhân của chàng khẳng định rằng báo chí thêm bớt đó thôi.

"Tôi chưa bao giờ sống trong nhung lụa sung túc như lời đồn," bà tâm sự.

Cũng theo lời bà thì chính El Chapo nói rằng muốn biết tiền đó ở đâu thì phải hỏi thẳng nhà báo, chứ bản thân chẳng biết tiền đó ở đâu.

Hồi Kết

Từ hôm chàng bị bắt trở lại, nàng chỉ được gặp có 15 phút, một lần duy nhứt. Chắc chắn cặp đôi trai tài gái sắc này không thể ôm ấp, kề má, chạm môi để thỏa lòng nhớ nhung mà chỉ gặp nhau qua tấm kính nhà giam và trút trọn nỗi nhớ qua ống điện thoại dưới sự canh chừng nghiêm ngặt của quản giáo và máy thu hình.

Cho dù người vợ có biện minh bao che thế nào về ông chồng từng đứng đầu danh sách những kẻ đào tẫu bị lùng kiếm hàng đầu thế giới, thì hồi kết đã ló dạng.

Dường như tòa New York sẽ là nơi El Chapo được đưa ra xét xử đầu tiên, kế đến là sáu tòa khác ở California, Chicago, Miami, và Texas, chưa kể tòa Mexico. Chuyện vượt ngục lần nữa là chuyện không thể nhưng một bản án tử hình là rất có thể. Chỉ nội cáo trạng của tòa New York đã liệt kê vô số tội bao gồm chuyển vận và phân phối bất hợp pháp gần nửa tấn cô-cai-in và cùng với bộ hạ thanh toán hàng trăm đối thủ kể cả bắt cóc, thủ tiêu, ám sát, tra tấn và rửa tiền từ 2003 đến 2014.

Bính Thân 2016

Nhân Vật Của Năm 2015

Đức Hà

Hai nhân vật: một nữ và một nam - nói rõ hơn là hai nữ, đã lọt vào danh sách bảy người được tuyển chọn Person of the Year 2015 của tạp chí TIME. Một người về nhất và một xếp hạng bảy.

Cuộc bình chọn giá trị và uy tín của TIME được chờ đợi nhất trên thế giới vào tháng 12 hàng năm, đã đưa Thủ Tướng Đức Angela Merkel vào vị trí số 1, nhân vật mà TIME mô tả là có tầm ảnh hưởng lớn lao trong năm 2015. Người đứng hạng bảy tuy không phải là một chính trị gia hay một lãnh đạo quốc gia nhưng bước đột phá của người này đã gây tiếng vang khắp năm châu, tạo được nhịp cầu thông cảm cũng như được chấp nhận nhiều hơn.

Thủ Tướng Angela Merkel

Bà Angela Merkel, 61 tuổi, có bằng tiến sĩ hóa học giữ chức Thủ Tướng Cộng Hòa Liên Bang Đức từ năm 2000. Bà cũng là lãnh tụ đảng cầm quyền - Christian Democratic Union (CDU) từ 2000 đến nay.

TIME viết: "Vào lúc mà cộng đồng thế giới, một lần nữa lại gay gắt tranh luận về cán cân chọn lựa giữa an ninh và tự do, Thủ Tướng Merkel đã kêu gọi sự hy sinh lớn lao từ nhân dân Đức. Nhân thể đó cũng là gương sáng cho tất cả chúng ta. (Mọi người)Hãy mở rộng cánh tay. Đừng hãi sợ. Hãy luôn tin rằng những nền văn minh tuyệt vời đều bắc nên những chiếc cầu thông thương nhân ái, chứ không phải xây dựng tường rào ngăn cách, và rằng chiến tranh đều chiến thắng ở cả ngoài mặt trận và ngoài trận tuyến. Khi nhìn vấn đề người tỵ nạn như những nạn nhân hơn là những kẻ đi xâm chiếm cần phải ngăn chận, người phụ nữ lớn lên sau Bức Màn Sắt đang đánh canh bạc nhiều rủi ro về tự do..."

Không chỉ đối phó với cuộc khủng hoảng di dân Syria, Thử Tướng Merkel còn phải đối đầu với khủng hoảng nợ của Eurozone trong đó hệ thống ngân hàng Hy Lạp vỡ nợ là trầm trọng hơn cả, cuộc xung đột vẫn tiếp diễn ở miền Đông Ukraine, và các vụ tấn công khủng bố ở Châu Âu - và mới đây nhất là ở Paris Pháp quốc. TIME nói rằng bà Merkel xứng đáng là Nhân Vật Năm 2015.

Tính từ 1927, TIME đã bình chọn 88 nhân vật lịch sử trong đó chỉ có năm phụ nữ: Wallis Simpson (1936), Tống Mỹ Linh (1937), Nữ Hoàng Elizabeth II (1952), Tổng Thống Corazon Aquino (1986) và Thủ Tướng Merkel (2015). Bà Aung San Suu Kyi, tuy được nhiều giải thưởng quốc tế - kể cả giải Nobel Hòa Bình (1991) hay bà Thủ Tướng Margaret Thatcher, Mẹ Theresa ... đều chưa được báo TIME chọn. Cũng cần biết thêm là kể từ 1998 nhân vật được chọn do bình bầu từ phía độc giả nhưng kết quả sau cùng vẫn do ban biên tập TIME quyết định.

Caitlyn Jenner

Sau khi công bố nhân vật được chọn cho 2015, TIME cũng đưa ra danh sách sáu người vào chung kết. Xếp hạng bảy là bà Caitlyn Jenner. Bà Jenner được mọi người biết như một người từng sống 65 năm trong cơ thể của một người nam trước khi chuyển giới thành nữ hồi tháng Tư năm 2015. Caitlyn Jenner là người đã hình thành nên một hướng nhìn mới về văn hóa và con người.

Trước khi trở thành nữ, Caitlyn Jenner là một vận động viên thể thao nổi tiếng, từng đoạt huy chương vàng thế vận hội Olympic Montreal môn decathlon - chạy mười môn năm1976 với tên Bruce Jenner. Sau thành tích ở thế vận hội, Jenner còn đạt danh hiệu "vận động viên toàn vẹn toàn cầu." Ngoài thể thao ông còn thành công trong truyền hình, phim ảnh, viết sách, đua xe hơi, kể cả chụp ảnh bìa cho tạp chí dành cho phụ nữ Playgirl. Nhưng tất cả những nỗ lực đóng vai người nam lịch lãm, hùng dũng đó chỉ nhằm che dấu nỗi đau khôn cùng tiềm ẩn bên trong.

Bruce Jenner kết hôn ba lần và có sáu con tất cả. Kết hôn lần đầu với Chrystie Scott, sống chung chín năm và được hai con. Hai người ly dị năm 1981. Kết hôn lần hai với Linda Thompson và ly dị năm năm sau đó (1986). Cuộc hôn nhân này cho Bruce Jenner thêm hai con. Bruce có thêm hai con nữa với Kris Kardashian khi cử hành hôn lễ ngày 21 tháng Tư, 1991. Tháng Tư 2015, Bruce ly dị với Kris Jenner và công khai giới tính của mình là từ nam chuyển sang nữ - Jenner sinh ra trong một cơ thể nam nhưng bản sắc giới tính lại là nữ. Từ Bruce Jenner đổi tên thành Caitlyn Jenner, bà trở thành nhân vật chuyển giới nổi tiếng nhất thế giới.

TIME viết: "Việc Jenner công khai giới tính của mình đã trở thành một sự kiện được cả cộng đồng thế giới quan tâm. Gần 17 triệu người đã theo dõi trực tiếp Jenner khi bà tự xác định nhân thân là nữ trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Diane Sawyer trên kênh truyền hình ABC. Chưa hết, trang web của tạp chí Vanity Fair cũng nghẽn tắc khi bức hình Jenner mặc áo nịt ngực được đưa lên bìa báo hồi tháng Sáu. Mạng xã hội Twitter của bà cũng tràn ngập đến cả triệu fan chỉ trong vòng bốn tiếng đồng hồ. Jenner còn nhận được không biết bao nhiêu tin nhắn động viên - kể cả từ Tổng Thống Obama, cùng những lời chê bai, chỉ trích..."

Chuyển Giới

Cho dù luật hôn nhân đồng tính đã được Tối Cao Pháp Viên công nhận có giá trị trên toàn quốc Hoa Kỳ từ 26 tháng Sáu, 2015 nhưng việc chuyển đổi giới tính vẫn bị xem là cấm kỵ tại những bang bảo thủ hay vùng nông thôn. Ít nhất 21 người chuyển giới đã bị sát hại trong năm vừa qua - đây là con số tệ hại nhất từ trước đến nay trong cộng LGBT. Người chuyển giới - transgender, tiếp tục bị ngược đã, sống trong nghèo khó, không công ăn việc làm, vô gia cư, bị gia đình chối bỏ và sách nhiễu với tỷ lệ cao hơn người dân thường. Theo Wikipedia nhiều người Việt không phân biệt được những khái niệm người đồng tính luyến ái, người hoán tính/chuyển đổi giới tính, người lưỡng tính mặc dù đây là những khái niệm khác nhau. "Xác định lại giới tính" là thuật ngữ để chỉ những thủ tục dùng để điều chỉnh lại giới tính của một người do người đó có khuyết tật cơ thể về giới tính hoặc bộ phận sinh dục chưa được định hình chính xác. Trong khi đó, thuật ngữ "chuyển đổi giới tính" được áp dụng cho người có cơ thể bình thường nhưng vẫn đi phẫu thuật chuyển đổi giới tính do bị các vấn đề tâm thần.

Chuyển đổi giới tính là khái niệm dùng để chỉ những biện pháp y khoa dùng để thay đổi giới tính của một người, trong đó bao gồm những công đoạn như phẫu thuật chuyển đổi giới tính, dùng hormone... Thuật ngữ người chuyển giới - transgender, dùng để chỉ những người có cảm nhận giới tính (giới tính xã hội) khác với giới tính bẩm sinh (giới tính sinh học) của mình bất kể rằng người này có thực hiện chuyển đổi giới tính hay không.

Hành trình từ một vận động viên toàn vẹn (Bruce Jenner) đến một người chuyển giới (Caitlyn Jenner) là cả một quá trình hãi sợ, nghi ngại, yêu thương và can trường xen lẫn với sự căng thẳng và chấn thương tâm lý khi chuyển từ nam sang nữ.

Vanity Fair thuật: "Jenner thường xuyên phải dùng hormone. Râu và lông trên cơ thể, trên mặt được tẩy bỏ. Mũi của ông được nắn đến hai lần, giải phẫu gọt bớt trái cổ - Adam's apple. Khuôn mặt nam của Jenner được một chuyên gia nổi tiếng chuyên môn về thẩm mỹ cho phái nữ tu sửa như vạch lại đường tóc ở trán, gọt tỉa phấn má và cằm và quan trọng hơn cả là bơm sửa vùng ngực..."

Ước mơ từ bé nay thành hình, Caitlyn Jenner thổ lộ trong chương trình truyền hình "I Am Cait," rằng bà chỉ muốn an hưởng cuộc sống mới và bà không có gì để dấu."

Tuy nhiên có điều mà phần lớn người ta vẫn hiểu sai rằng khi chuyển giới là phải chuyển đổi cả bộ phận sinh dục. Thật ra không phải vậy bởi vì không nhất thiết phải giải phẫu bộ phận sinh dục mới là người chuyển giới. Bruce Jenner chọn không giải phẫu bộ phận sinh dục. Hiện nay tại Mỹ có khoảng bảy trăm ngàn nam và nữ chuyển giới, và chỉ một phần tư nữ có qua giải phẫu bộ phận sinh dục. Một người nữ có thể sinh ra với bộ phận sinh dục nam, hay ngược lại. Các nhà tâm lý học và y khoa chuyên môn khuyến cáo rằng người chuyển giới không nên giải phẫu cơ quan sinh dục ít nhất một năm sau khi chuyển giới. Trả lời phỏng vấn trong chương trình 20/20 bà Caitlyn cho hay với chính bản thân bà thì cuộc sống trong cơ thể một người nữ là điều quan trong nhất về mặt trạng thái tinh thần cũng như phong cách sống. Bà thú nhận rằng chưa hề thấy có cảm nhận sức thu hút của phái nam về mặt tình dục, thay vào đó vẫn là sự hấp dẫn tình dục với phụ nữ. Ít ra vào ngay lúc này bà tự xác minh mình là thuộc giới vô tính - asexual. Bà nói rằng cần phải phân biệt giữa khuynh hướng tình dục và bản sắc giới tính. Nói cách khác sở thích tình dục chẳng liên quan gì với bản sắc giới tính.

Qua phỏng vấn, Bruce Jenner cho hay đã bắt đầu kế hoạch chuyển giới vào những năm 1980 bằng cuộc sống ẩn dật trong căn hộ ở Malibu nhưng rồi lại đổi ý vì nghĩ đến đàn con thơ. Ông kể rằng đã mặc pantyhose (loại quần mỏng bó sát người) và áo ngực bên dưới bộ veste nam để có cảm giác phần nào về nhân thân nữ của mình. Ngay từ thủa bé, Bruce đã lén lút tò mò chăm chú vào tủ quần áo của mẹ. Nhưng năm 1991 ông lại lấy vợ lần ba với diễn viên Kris Kardashian, và có hai con. Chuyện gì đến phải đến, 23 năm sau Bruce và Kris chọn đường ai nấy đi; đó cũng là lúc Bruce được sống tự do với con người nữ thực sự của mình. Việc quyết định chuyển đổi giới tính vốn được ấp ủ từ bấy lâu nay - từ thủa ấu thơ, nay trở thành hiện thực khi hai con với Kris Kardashian là Kendall và Kylie đã lớn khôn và tự lập, sẽ rất thông cảm với cha.

Chuyển giới: Nói đơn giản là vậy nhưng đó là một quá trình giải phẫu lâu dài và đau đớn. Tên gọi Bruce nay trở thành Caitlyn - báo Mỹ cũng đổi him thành her khi viết về giai đoạn hậu giải phẫu. Caitlyn Jenner đã phải nhờ đến sự  giúp đỡ, tư vấn của một chuyên gia về giới tính ở Los Angeles. Tinh thần của Caitlyn có ổn định phần nào sau những cơn lo âu, hãi sợ và rối rắm. Cho dù thế nào thì cũng không thể đảo ngược được. Từ nay Caitlyn Jenner chẳng có gì phải che dấu nữa. Ngay cả bức hình bìa trên tạp chí Play Girl tháng Năm 1982 chụp Bruce ngực trần đầy lông rất nam tính với vợ Linda Thompson đang âu yếm hôn lên má Bruce nhằm nói lên đời sống hôn nhân hạnh phúc của cặp trai tài gái sắc trong một xã hội còn rất khắt khe về vấn đề chuyển giới. Nhắc lại chuyện cũ Caitlyn nói rằng Bruce Jenner lúc nào cũng giả dối nhằm che đậy sự thật, còn Caitlyn Jenner thì công khai hết mọi sự.

Lỡ Lời

"Tôi nói rằng bề ngoài quan trọng đối với tôi, và tôi muốn mọi người khi đối diện với tôi cảm thấy nhẹ nhàng, thân thiện, và người ta vẫn còn cảm thấy khó chịu nếu một người chuyển giới trong giống như một người nam trong bộ quần áo của nữ," Caitlyn Jenner trả lời phỏng vấn của TIME và câu phát biểu này đã làm không ít người bất bình.

Câu nói lỡ lời này đã nhanh chóng bị gạch bỏ khỏi bài viết chạy trên TIME. Tuy nhiên bà Caitlyn cũng có đã bày tỏ lời xin lỗi trong bài trần tình "Still So Much To Learn."

Bà viết:"Tuần này nhiều người đã chú ý tới lời bộc bạch của tôi trong cuộc phỏng vấn với TIME, trong đó tôi có nhận xét rằng bề ngoài quan trọng đối với tôi, rằng tôi muốn mọi người cảm thấy thoải mái khi tiếp xúc với tôi và người ta vẫn còn lấn cấn khó chịu nếu người chuyển giới giống như 'một người nam trong bộ quần áo nữ.'

Tôi nghĩ rằng lời nói đó đã gây nên nhiều bất bình và tôi thành thật xin lỗi.

Thực sự điều tôi muốn nhấn mạnh là thế giới của chúng ta hiện vẫn gồm hai phần, và những người nhìn bề ngoài rõ ràng là thuộc thành phần chuyển giới, đôi khi phải đấu tranh để được chấp nhận và có thể bị phân biệt đối xử. Và trong khi điều này có thể là sự thật, thì đó cũng là điều cần phải sửa đổi."

Nhiều người sẽ nói nếu Bruce Jenner ở Thái Lan thì vấn đề đã đơn giản hơn gấp bội vì tại quốc gia chịu ảnh hưởng của Phật giáo này chuyện chuyển giới được đánh giá trong bối cảnh tín ngưỡng tôn giáo. Người Thái nhìn nhận vấn đề này thoáng hơn và khoan dung hơn. Theo quan niệm chung của người Thái, ai cũng có quyền tự quyết về cơ thể mình, không một ai có quyền can thiệp, bình luận hoặc chỉ trích. Vì vậy Thái Lan được coi là thiên đường của người chuyển giới, điểm thu hút trí tò mò của du khách khắp từ nơi trên thế giới. Nhiều người mong muốn tới Thái để nhìn thấy hình ảnh và cuộc sống của những người chuyển giới nổi tiếng với vẻ đẹp không chút tì vết. Ấy vậy mà có bao giờ TIME chọn hoa hậu Miss Tiffany Universe là nhân vật trong năm đâu.

Caitlyn Jenner http://www.caitlynjenner.com

2016

Tiết Lộ Mới Về Mặt Trận

Đức Hà

Việt Mercury

Lần đầu tiên sau 14 năm lặng thinh, tổ chức thường được gọi tắt là "Mặt Trận Kháng Chiến Hoàng Cơ Minh" đã chính thức xác nhận cái chết của các chiến hữu hàng đầu của họ cho dù từ năm 1987 đã có nhiều hình ảnh và tin tức loan tải về những nhân vật này bị tử thương trong các trận đánh tại miền nam nước Lào.

Tuy nhiên đối với ông Hoàng Xuân Yên thì "chuyện này tôi biết chính xác từ lâu rồi."

Ông Yên cho biết như vậy trong cuộc phỏng vấn đặc biệt dành cho Việt Mercury, một ngày trước khi có cuộc họp báo tại khách sạn Double Tree thứ Bảy vừa qua.

Ông là một trong hai phóng viên nhiếp ảnh và truyền hình được vào xem tận mắt điều được Mặt Trận gọi là "chiến khu giải phóng" năm 1981. Thiên phóng sự "Tôi Về Thăm Chiến Khu  Vùng Giải Phóng" ký tên Hoàng Xuyên đăng trên báo Văn Nghệ Tiền Phong đã gây được tiếng vang lớn khi từ 1,000 số báo hàng tuần đã tăng vọt lên 15,000 số phát hành dạo đó.

Ảnh viettan.org

Tuy nhiên khi tiết lộ thêm những chi tiết mới với Việt Mercury, 20 năm sau khi bài phóng sự được đăng tải thì câu hỏi được đặt ra là tại sao đến bây giờ ông mới lên tiếng.

"Trong giới bạn bè thân hữu, tôi đều có nói hết những điều tôi biết về Mặt Trận và hồi nào giờ báo chí không hỏi thì tôi nói cho ai," ông Xuyên trả lời vắn tắt.

Lên Đường Vào Chiến Khu

Là một trong những người Việt tÿ nạn đầu tiên đến Mỹ khi được hãng truyền hình NBC - mà ông cộng tác trong 11 năm liền đưa ông và gia đình di tản thẳng từ Sài Gòn đến đảo Guam vào tháng Tư năm 1975, ông Hoàng Xuyên không muốn gì hơn là có một cuộc sống ổn định tại quê hương mới. Tuy nhiên vốn là một chuyên viên quay phim chuyên nghiệp và là bạn với ông Phạm Văn Liễu, từng là người đứng đầu ngành cảnh sát Sài Gòn và là nhân vật số hai của Mặt Trận nên hai yếu tố này đã khiến ông trở thành nhà báo duy nhứt được vào thăm "chiến khu giải phóng," nhiều năm sau đó.

Định cư tại bang Maryland trong vài năm, ông và gia đình dọn về San Jose. Ông dạy học tại trường Overfelt cho đến khi hưu trí năm 1995.

Chính tại San Jose, thành phố sau này được mệnh danh "thủ phũ đấu tranh" của người Việt tỵ nạn, ông Hoàng Xuyên đã được ông Liễu mời vào chiến khu để tường trình về các hoạt động kháng chiến giải phóng Việt Nam.

"Tính hiếu kỳ của một nhà báo đã làm cho tôi rất mong được đi cho biết sự thể ra sao khi mà phong trào Mặt Trận đang ngày càng dâng cao tại khắp nơi có người Việt tỵ nạn."

Hướng dẫn đã có tổ chức lo, còn chi phí thì báo Văn Nghệ Tiền Phong bao hết vậy "tội gì không đi."

Ngày 22 tháng Hai, 1982 ông Hoàng Xuyên lúc đó đã 65 tuổi cùng với Nguyễn Ngọc Ấn làm cho hãng CBS, ông Trương Bổn Tài, một sinh viên và ông Phạm Văn Liễu cùng đáp chuyến bay từ San Francisco đến Bangkok, Thái Lan.

Ông Hoàng Xuyên cho biết đoàn người phải nằm chờ cả tuần lễ để đợi giấy phép của một viên tướng Thái Lan mới được vào khu rừng thuộc tỉnh Ubon, nơi có đặt bản doanh của "Kháng Chiến."

"Vào thời đó, mỗi tướng lãnh Thái có toàn quyền trong một lãnh vực kinh doanh; người thì nắm các nhà tắm hơi, người thì nắm sòng bài và người thì nắm một khu rừng để khai thác gỗ và bất cứ ai muốn đặt chiến khu chỉ cần đóng 10,000 đô la lệ phí và mỗi tháng thêm 2,000 đô la nữa cho viên tướng này là được cấp giấy phép hoạt động kháng chiến."

Sau cùng thì mọi việc cũng xong, đoàn người tiến vào rừng và được khoảng 10 người của Mặt Trận đón tiếp và hướng dẫn đường đi.

"Phải mất hai ngày một đêm đường rừng mới đến được nơi đặt chiến lũy của ông Hoàng Cơ Minh."

Sau một đêm nghỉ ngơi là buổi trình diện các chiến hữu trong lực lượng kháng chiến và đọc bản cương lĩnh chính trị của Mặt Trận.

"Vào hôm đó có khoảng 40 thanh niên lấy từ các trại tỵ nạn ra. Trông họ ốm yếu, xanh xao và súng ống thì lèo tèo vài khẩu từ thời Tây. Tôi thấy chỉ có một khẩu tiểu liên," ông Hoàng Xuyên kể tiếp.

Trong khi len lỏi vào hàng quân để chụp hình, ông Xuyên cho biết đã hỏi chuyện những người đứng phía sau thì ông rất ngạc thấy rằng chẳng ai trả lời.

Sau đó có một người nói được tiếng Việt cho ông biết những người Lào được thuê để đứng phía sau cho đông.

Ông còn hỏi thêm mấy nhân vật quan trọng trong tổ chức về lực lượng kháng chiến quân thì người trả lời là 400, người trả lời là 500, có người còn cho biết tổ chức có nhiều chiến khu khác nhau.

"Họ nói lung tung không sao kiểm chứng được."

Điều gây ngạc nhiên hơn nữa cho ông Xuyên là khi vừa xong buổi lễ tuyên bố bản cương lĩnh vào khoảng 12 giờ trưa thì tất cả được yêu cầu ra về ngay lập tức "vì lý do an ninh."

Ông Xuyên nói tiếp rằng ông lại càng thêm bất ngờ khi đi vô chiến khu thì mất hai ngày một đêm khi đi ra thì không đầy ba tiếng đồng hồ đã về đến khách sạn.

"Họ dắt đi vòng vòng trong rừng để gây ấn tượng, thực ra thì trại cũng đâu đó sát bìa rừng," ông Xuyên nói.

Mất Niềm Tin

Sau khi nhìn thấy những cảnh tượng như một màn kịch được bày ra để quay phim chụp hình thì ông Hoàng Xuyên cho biết ông không còn tin tưởng gì vào thực tâm "kháng chiến giải phóng chế độ cầm quyền tại Việt Nam" như được nghe nói trước khi lên đường qua Thái Lan. Tuy vậy ông chỉ để bụng và không phê bình.

"Tôi nghĩ bước đầu tổ chức nào cũng có những khó khăn, ngay cả tổ chức của Việt Minh khi còn sơ khai cũng vậy thôi. Vì thế tôi quyết định không viết bài phóng sự như đã hứa với Văn Nghệ Tiền Phong."

"Viết hết sự thật thì mang tiếng không ủng hộ một mục tiêu cao quý, mà viết sai thì mang tiếng với lương tâm một phóng viên."

Cuối cùng thì bài phóng sự đăng chín kỳ liên tiếp trên  báo Văn Nghệ Tiền Phong cũng thành hình.

"Quả thật hình ảnh và bài viết của tôi đã giúp Mặt Trận vận động thêm được rất nhiều niềm tin và sự ủng hộ trong quần chúng."

Đó là thời kỳ đâu đâu người ta cũng thấy hộp gây quỹ yểm trợ kháng chiến.

"Chính tôi cũng đã đóng góp mỗi tháng 30 đô la trong hai năm liền cho tổ chức."

"Khí thế dâng trào, lòng người đều có chung một quyết tâm: giải phóng quê hương, tôi cũng có ước nguyện đó," tác giả Hoàng Xuyên cho biết.

Cho đến nay không ai biết Mặt Trận đã thu được tổng số bao nhiêu  tiền.

Chia Tay

Năm 1983 trong cuộc họp báo tại miền Nam California, lãnh tụ Hoàng cơ Minh cho biết "Mặt Trận có 10,000 quân với đầy đủ vũ khí đang hoạt động tại vùng biên giới," và đó là câu nói làm ông Hoàng Xuyên dứt khoát chia tay với tổ chức mà ông cho rằng đã "bịa đặt quá sức."

Sự chia tay đó có thể  ảnh hưởng đến tính mạng, nên ông cho biết đã "xin giấy phép và mua súng phòng thân sau khi có nhiều người liên hệ đến nhóm này bị giết chết."

Người ta tin rằng Mặt Trận đã nhúng tay vào vụ giết hại năm nhà báo Việt Nam trong thời gian từ 1981 đến 1990 nhưng cho đến nay chưa có ai bị đưa ra trước pháp luật và Mặt Trận vẫn bác bỏ những lời cáo buộc này.

Trong cùng lúc ông Phạm Văn Liễu người bạn thân đã đưa ông Hoàng Xuyên đến gần với tổ chức chống cộng gây nhiều tiếng vang nhứt, cũng rút lui sau khi muốn biết rõ những khoản chi thu của tổ chức, theo lời ông Xuyên.

"Tuy là nhân vật đứng hàng số hai sau Hoàng Cơ Minh nhưng ông Liễu không hề biết gì về các khoản tiền quyên góp nên tôi khuyên ông ta rút lui để khỏi mang tiếng."

Ông Phạm Văn Liễu còn có bí danh Trần Trung Sơn hiện đang ở Texas và không muốn trả lời phỏng vấn của Việt Mercury.

Cái Chết Của Hoàng Cơ Minh

Theo những người Việt sống tại Thái Lan cho biết thì chi tiết về cái chết của ông Hoàng Cơ Minh không như báo chí đăng tải.

Họ nói rằng trong khi di chuyển từ Thái Lan đến Hạ Lào (vì Thái Lan không cho đặt chiến khu nữa do lời phản kháng của Hà Nội) ông Hoàng Cơ Minh và nhóm của ông đã bị quân Pathet Lào và quân Việt cộng phục kích vì bị nội phản. Một số người sống sót chạy sang Việt Nam cũng bị bắt luôn.

Cái chết của nhân vật đứng đầu tổ chức, sự rạn nứt trong nội bộ cùng các cuộc điều tra của cơ quan liên bang Mỹ đã đưa đến sự suy sụp dần dần của tổ chức mà những người còn lại cho rằng "lui vào bóng tối để củng cố hàng ngũ."

Ông Hoàng Xuyên cho rằng có thể lúc đầu ông Minh có lòng thật sự muốn kháng chiến lật đổ chế độ trong nước nhưng sau đó thấy khó khăn quá nên buông xuôi.

"Tôi rất phục tinh thần yêu nước của tổ chức này, nhưng muốn làm nên chuyện đòi hỏi nhiều yếu tố khác chứ không phải chỉ lập chiến khu, quyên góp tiền bạc và ra quân là đủ," ông nói.

Ông còn cho biết thêm rằng vì Mặt Trận đã để quá lâu mới xác nhận cái chết của các thủ lãnh nên chỉ chuốc thêm sự nghi ngờ vào lòng quần chúng.

“Bây giờ có nói gì thì người ta cũng đặt câu hỏi.”

                           Bài phóng sự được đăng trên Viet Mercury số 132 01/14/2005

Xem thêm chi tiết về nhà báo Hoàng Xuyên tại đây: http://son-trung.blogspot.com/2015/11/tan-dan-mat-tran-hoang-co-minh.html