Du Lịch Thời ETA, EES, ETIAS ...

Đức Hà

Châu Âu mùa thu, rừng đỏ lá vàng đã chớm đổi màu. Pháp và Ý đang bắt đầu vào mùa gặt hái nho làm rượu. Các thành phố dường như trở nên im ắng nhẹ nhàng hơn sau mùa hè nắng nóng dữ dội vừa qua. Đây là cơ hội thuận lợi để cả nhà du lịch thăm thú các nước thuộc cộng đồng EU. Đi từ tháng Chín trở đi, vừa tránh được cơn nóng mùa hè, vừa trốn được cảnh chen chúc khách du lịch đến từ khắp thế giới kể cả được hưởng giá cả tương đối nhẹ hơn thời cao điểm tràn ngập khách. Tuy nhiên năm nay chuyện đi Âu Châu thăm thú có một thay đổi nhỏ - nhưng rất quan trọng, mà khách đang lên kế hoạch, hoặc sắp đi cần phải biết ngay. Nếu không để ý và làm ngay sẽ bị trở ngại ngay tại phi trường. Lúc đó thì quá trễ vì hãng máy bay sẽ từ chối không cho đi. Không có gì tai hại bằng lúc khi cả nhà xếp hàng với valy, xách tay, túi đeo lưng rộn ràng háo hức chờ đến lượt vào check-in ở quầy hãng máy bay thì được trả lời không đi được vì không hợp lệ nhập cảnh.

Vấn đề như vầy: Anh quốc, Châu Âu, Úc và New Zealand hiện yêu cầu khách nước ngoài – dù có sổ thông hành Mỹ, phải có phê duyệt kỹ thuật số - digital pre-travel approval, trước khi khởi hành hoặc trải qua kiểm tra sinh trắc học - biometric check. Thiếu một trong hai điều kiện vừa kể thì các hãng hàng không sẽ từ chối cho bay. Từ trước đến nay, công dân Mỹ chỉ cần sổ thông hành – còn gọi là hộ chiếu không quá hạn, có thể đi thăm hàng trăm quốc gia trên thế giới, miễn là không quá một thời gian nào đó, bình thường là khoảng từ 90 đến 180 ngày hay nhiều hơn. Chuyện khách Mỹ đến phi trường nước bạn, khi qua trạm kiểm soát di trú chỉ phải đưa thông hành để nhân viên đóng cái mộc ENTRY là xong. Đến khi bay về cũng lại qua khu kiểm soát để đóng mộc EXIT. Xưa nay là vậy.

Với thay đổi mới vừa công bố, công dân Mỹ vẫn không cần visa – còn gọi là chiếu khán, khi đến các nước trong danh sách được gọi là visa-free country, nhưng nay phải thêm một trong hai món là digital pre-travel approval và biometric check. Việc xin hai loại giấy này không có gì khó khăn rắc rối mà chỉ tốn tí ti tài chánh – thường được gọi là lệ phí giấy tờ mà thôi. Các quốc gia đòi hỏi du khách đến nước họ phải được chuẩn nhận trước khi lên máy bay gồm có:

Anh Quốc

Tất cả du khách Mỹ đến Anh quốc hay chỉ quá cảnh cần phải có ETA – Electronic Travel Authorization tạm dịch là giấy phép du lịch điện tử trước khi khởi hành. Quy định này được áp dụng cho tất cả các trường hợp từ du lịch, thăm thân nhân, họp hành hoặc học các khóa dài đến sáu tháng.

Lệ phí xin cấp ETA là 26 USD, có hiệu lực trong hai năm và nhập cảnh nhiều lần. Bình thường các hồ sơ nộp qua app UK ETA (có sẵn trên Apple App Store và Google Play) được xét duyệt và chấp thuận trong vài phút. Bộ Nội Vụ Anh khuyến cáo nên nộp đơn ít nhứt ba ngày trước ngày khởi hành.

Châu Âu

Kể từ tháng Tư vừa qua, các nước thuộc khu vục Schengen – gồm 29 quốc gia (25 thành viên EU, bốn không thành viên là Iceland, Liechtenstein, Na-Uy và Thụy Sĩ) dùng hệ  thống kiểm tra bằng sinh trắc học có tên EES – Europe Union’s Exit/Entry System. Thủ tục phải làm ngay khi đặt chân đến quốc gia đầu tiên gồm: lăn tay bốn ngón, chụp hình khuôn mặt và cung cấp thông tin từ sổ thông hành. Sau đó có thể đi khắp các nước trong khu vực Schengen.

EU dự trù áp dụng hệ thống kiểm soát mới có tên ETIAS – Electronic Travel Information and Authorization System vào cuối năm nay. Du khách cầm passport Mỹ cần nộp đơn trực tuyến và đóng 21,80 USD lệ phí trước ngày khởi hành. Hệ thống này cũng giống như hệ thống của Mỹ dành cho khách nước ngoài đến Mỹ mà không cần chiếu khán nhưng phải có ESTA. Du khách thuộc các nước visa waiver program được lên phi cơ hay tàu thuyền đến Mỹ, và thủ tục kiểm soát diễn ra tại cửa khẩu nhập cảnh đầu tiên. Lệ phí xin ESTA - Electronic System for Travel Authorization 40.27 USD. Công dân từ các nước không thuộc diện nói trên, bắt buộc phải có visa nhập cảnh Mỹ (chẳng hạn như Việt Nam) do tổng lãnh sự hay sứ quán Mỹ cấp trước. Thời gian lưu trú tại Mỹ sẽ do nhân viên di trú ở cửa khẩu quyết định.

Úc

Khách du lịch Úc cần phải có ETA- Electronic Travel Authority, một dạng giấy phép du lịch điện tử được cấp qua app ETA của Úc hoặc qua trang web của Bộ Nội Vụ Úc tại địa chỉ immi.homeaffairs.gov.au với lệ phí 13,85 USD. Người được cấp ETA được nhập cảnh Úc nhiều lần, lưu trú tối đa ba tháng, với thời gian hiệu lực là 12 tháng. Chính quyền Úc khuyến cáo chỉ nên dùng app chính thức, và không nộp đơn qua các dịch vụ, vừa bị tăng giá và có thể không hợp lệ.

New Zealand

New Zealand hay Tân Tây Lan đòi hỏi phải có NZeTA – New Zealand Electronic Travel Authority, một dạng giấy phép điện tử dành cho khách nước ngoài nằm trong diện miễn thị thực khi đến cửa khẩu. Điều kiện này đã được áp dụng từ 2019. NZeTA có giá trị trong hai năm và cho phép nhập cảnh nhiều lần, với thời gian lưu trú tối đa ba tháng cho mỗi lần đến.

Nộp đơn trực tiếp qua app NZeTA hay trang web của Di Trú New Zealand tại địa chỉ nzeta.immigration.govt.nz. Lệ phí 9,70 USD cho mỗi hồ sơ – chưa kể  20 USD cho khoản Phí Bảo Tồn và Du Lịch.

Canada

Từ thời xa xưa công dân Mỹ muốn đi thăm thú hai nước hàng xóm láng giềng là Canada ở phía Bắc và Mexico ở phía Nam chỉ cần thẻ ID – tức bằng lái xe. Điều này không còn nữa vì ID không đủ mà phải có thêm cuốn passport. Khách Mỹ hay thường trú nhân hợp pháp nhập cảnh Canada không cần qua thủ tục ETA như các quốc gia kể trên và được tạm trú tối đa sáu tháng. Các nước cũng thuộc visa-free khác phải có giấy ETA với lệ phí 5 USD mỗi người.

Mexico không đỏi hỏi giấy ETA cho khách có quốc tịch Mỹ mà chỉ cần điền giấy FMM – Multiple Migration Form được phát trên máy bay hay tại cửa khẩu. Thời gian lưu trú 180 ngày.

Trước khi du lịch một nước nào đó, khách du lịch Mỹ cần tham khảo thông tin mới nhứt của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ tại địa chỉ Travel.State.US và đừng quên ghi tên vào chương trình STEP - Smart Traveler Enrollment Program. STEP là dịch vụ miễn phí dành cho công dân Hoa Kỳ. Chương trình này cho phép Bộ Ngoại Giao nhanh chóng liên hệ với người có ghi tên tham gia STEP trong trường hợp khẩn cấp. Thông tin cập nhật và cảnh báo quan trọng từ Đại Sứ Quán hoặc Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ tại nơi khách đang thăm viếng hoặc sinh sống sẽ được gởi trực tiếp đến người nhận.

                        Bài viết được đăng trên HuuTri.org 09/04/2026

 

Sóng Biển Punta Cana

Đức Hà

Trong lúc khí hậu nóng nực oi bức của mùa hè tràn ngập nước Mỹ lại thêm sức nóng kinh hồn của các trận đấu World Cup bao phủ hết thành phố này sang thành phố khác thì tại sao không tạm lánh xa đi ngâm mình trong làn nước biển xanh biếc, gió vi vu mát rười rượi của khu du lịch nổi tiếng Punta Cana? Chỉ cách Miami, Florida khoảng hai tiếng rưỡi đồng hồ bay là đến nước Cộng Hòa Dominican – Republica Dominica thuộc vùng Caribbean. Lẽ nhiên cất cánh từ Cali phải cộng thêm năm tiếng nữa. Cộng Hòa Dominican nằm về phía đông của đảo – Haiti ở phía tây. Hai quốc gia được ngăn bằng một hàng rào kiên cố để ngăn dân nghèo, dân lao động, băng đảng tội phạm ở Haiti chỉ muốn vượt rào sang Dominica làm ăn sinh sống.

Vừa bước ra khỏi phi trường Punta Cana (ký hiệu PUJ) khách sẽ nhận được sự chào đón vồn vã bằng một luồng hơi nóng thổi ào vào mặt. Bộ quần áo mặc trên người, tuy đã chuẩn bị loại nhẹ, mỏng và thông thoáng cũng đã ướt đẫm. Thế rồi trong đám đông ồn ào náo nhiệt của một phi trường thuộc nước đang trên đà phát triển, người tài xế của hãng xe đưa đón đã đứng đó chờ tự bao giờ dâng cao tấm bảng có tên khách lạ. Bắt tay, “Hố-Là” một tiếng và khách cùng tài xế cười xòa vui vẻ. Anh ta giúp ngay kéo cái valy và cùng đi ra xe. Leo lên xe là thở phào nhẹ nhõm xung sướng – máy lạnh trên xe thổi hơi mát, tạm đẩy cái nóng cái bức ra khỏi xe. Vì chọn xe đi chung, nên phải có thêm một hay hai khách nữa xe mới khởi hành. Nếu sang xịn chỉnh chọe có thể thuê xe SUV đi riêng một mình thì xe chạy ngay – nhưng tiền có thể gấp hai gấp ba xe đi chung. Liệu cơm gắp mắm, ta đi chung với khách bốn phương cũng được thôi. Đâu có chi vội vã về khách sạn.

Vòng vo trên đại lộ Blvd.Turistico del Verde (còn có tên Quốc Lộ 105) chừng 30 đến 45 phút tùy theo khách mua vé khách sạn nào là đến bến đậu. Thật ra đi bộ chưa tới năm phút bên ngoài phi trường cũng đã có khách sạn Sheraton rồi. Nhưng từ đó ra biển khoảng 45 phút có thể nhiều người ngại quốc bộ. Nhưng được điểm lợi là sát khách sạn là khu mua sắm Blue Mall sang trọng chuyên trị hàng hiệu của Punta Cana. Đồng thời khách có thể thăm thú các cửa hàng bán lẻ cùng sinh hoạt lúc sôi động, khi chậm rãi từ tốn của người dân Dominican mà đa phần da đen sậm, cơ thể rắn chắc.

Nhưng mà chúng ta đi Punta Cana để nghỉ mát dưỡng sức chứ đâu phải để mua sắm, thế là ta phải đến khách sạn có biển ngay sau lưng và có bãi tắm riêng. Hầu như tất cả các khách sạn nằm dọc theo quốc lộ 105 đều được xếp hạng từ 4 đến 5 sao có nơi được gọi là hotel, có nơi là resort và nơi bao ăn bao uống bao chỗ ngủ được gọi là all-inclusive.

Khách Sạn Bao Trọn Gói

Khách chọn nơi nào thì khi đặt xe trung chuyển cũng phải báo trước để bác tài biết mà đưa từng người xuống đúng vị trí. Khách đầu tiên xuống bến, xe lại chạy tiếp đến người thứ hai và cuối cùng xa nhứt là người thứ ba. À đây rồi, khách sạn bao trọn gói đã tới. Xe vừa mở cửa đã có nhân viên chạy vội tới kéo giúp valy hành lý vào quầy tiếp tân. Chỉ năm, mười phút thủ tục giấy tờ là nắm chìa khóa tiến về phòng riêng – luôn luôn có một nhân viên mặc đồng phục vui vẻ thân thiện phụ giúp đưa đến tận cửa phòng.

Vì mua vé khách sạn all-inclusive nên khách có thể đến ngay nhà hàng buffet để lót bụng. Có khi được phòng gần nhà hàng có khi lại ở khá xa nhưng đi bộ dọc theo con đường phủ đầy hoa lá và cây cảnh tạo một cảm giác thư giãn nhẹ nhàng hương vị đồng quê. Gió biển từng đợt cuốn theo mùi muối mặn, mùi san hô, mùi rong rêu ngây ngây làm lòng người nhẹ tênh sản khoái. Đây đó cây phượng vỹ ra hoa đỏ rực cả bầu trời xanh ngắt không một bóng mây. Một cơn gió thoảng bay qua thế là hoa đỏ rời cành bay lơ lửng, xoay vòng vòng vòng vòng rồi đáp xuống thảm cỏ xanh được chăm sóc tỉ mỉ vẹn toàn. Cả một thảm cỏ bỗng dưng được tổ điểm bằng những chấm đỏ, xanh, vàng hoa phượng vỹ tạo thành bức tranh tuyệt mỹ. Bước chân của khách trên đường đi không thể không giẫm đạp lên một cành hoa đỏ kết thúc ngay kiếp hoa tàn. Hoa có tái sinh thành hoa khác không, ai mà biết.

Càng về chiều gió lồng lộng từ biển vào giúp giảm bớt hơi nóng – để có thể gọi là mát. Khách cứ lê la trên đôi dép mỏng thăm thú nơi này chốn nọ. Ơ kìa một cành phong lan tím nằm trơ trọi trên một khúc cây mục cạnh vũng nước, chẳng hề quan tâm chẳng hề e lệ đến khách lạ đang ngắm nghía và cả lấy máy hình ra chụp. Nếu biết nói, lan tím sẽ thủ thỉ “xin khách chụp ít thôi kẻo làm mờ màu tím của hoa.” Chẳng mấy chốc là bước đến hồ bơi mênh mông, nước trong vắt với du khách nằm, ngồi la liệt trên các ghế vải dài. Dưới hồ con trẻ đùa nghịch vung vãi la hét bồng bềnh với cái phao hình con vịt, con thú hồn nhiên vui tai – dường như không hề bận tâm với các trận đấu gay go ác liệt giữa các đội banh ở quê nhà. Quanh hồ là những chiếc ghế vải, trên ghế vải là những thân hình, người bốc lửa, kẻ to bự dềnh dàng như những con hải cẩu được bôi kem chống nắng láng mượt phơi mình dưới nắng.

Sports Bar

Nói là đi Punta Cana để tránh xa cái náo nhiệt ồn ào sôi động của nước Mỹ khi có trận World Cup diễn tại một thành phố nào đó chỉ là nói thôi chứ vùng Mỹ La-Tinh làm sao mà không có đá banh đá bóng được. Và ngay trong khách sạn một màn hình to lớn được dựng lên trong hí viện với hàng trăm ghế ngồi cho khách. Nếu muốn nhâm nhi chất cồn nồng nồng tạo chút không khí lâng lâng cho trận banh thì quầy bar cạnh đó sẵn sàng phục vụ - bao nhiêu bia cũng có mà là bia tươi bơm từ máy kegerator ra, chứ không phải bia lon đâu nha. Uống hết cứ đưa ly vào quầy, nhân viên lại sẵn sàng bơm đầy ly khác. Nếu khách muốn vài hột đậu phộng rang cả vỏ cũng có ngay, chỉ việc với tay lấy. Tuy nhiên vào Sports Bar của khách sạn mới thấy khách từ lớn tới nhỏ, từ nam đến nữ, từ già đến trẻ đều rủ nhau mặc áo thun trắng có vạch xanh dương – chiếc áo quen thuộc của đội Argentina. Nghe loáng thoáng có người nói tiếng Tây-Ban-Nha (Spanish) có người nói tiếng Bồ-Đào-Nha (Portuguese) chỉ đoán thế thôi vì chỉ biết hai chữ Hola tiếng Spanish và Olá cho tiếng Portuguese. Màn hình to lớn đặt trên sân khấu được mở sớm cho xem cảnh pregame. Khách vào càng ngày càng đông, quầy bia hoạt động không ngưng nghỉ. Hôm nay là trận Argentina gặp Anh quốc. Khán giả đông nghẹt là phải rồi – họ chờ mong Argentina sẽ trả mối thù mất quần đảo Falkland vào tay người Anh năm 1982 – mối hận thù không kém hận Đồ Bàn năm xưa. Nhưng ở phút 55, cầu thủ Anh đưa banh vào lưới đối phương làm cả khán phòng hét lên đau khổ tiếc nuối 1-0. Có người lấy tay bịt mắt không muốn nhìn tỷ số 1-0 nghiên về đội Anh. Thế rồi quyết tâm kháng cự của cánh Argentina – hệt như những người lính năm xưa quyết liệt chống chọi lại quân thù từ Anh kéo sang, làm cho khách ngồi xem vẫn tin tưởng vào kết quả sau cùng là nếu thua trên trận mạc thì phải thắng trên sân cỏ. Phút thứ 85 áo số 10 Messi đưa banh vào để áo số 24 Fernandez đánh đầu tung lưới đội Anh 1-1. Vỗ tay la ó rần rần. Chiến thắng gỡ huề tạo thêm phấn khích hăng say cho Argentina. Quá sức căng thẳng lại không cho hút thuốc nên khán giả bèn với tay xin thêm cốc bia. Khán phòng từ im lặng lo lắng chuyển sang ồn ào náo nhiệt. Thế là ở phút 92 đá thêm giờ phụ cũng vẫn là Messi đưa banh để áo số 22 Martinez đánh đầu lọt quả thứ hai cũng kết thúc trận đấu sôi động đầy kịch tính hồi hộp đến nghẹt thở 1-2. Argentina đã chiến thắng tuyệt đẹp trên sân Atlanta.

Cả khán phòng rung lên như có động đất, trèo cả lên ghế lên bàn, cởi bỏ chiếc áo trắng vạch xanh xoay vòng vừa la vừa hét vừa vỗ tay nhịp nhàng đồng bộ. Người viết chịu không nổi cũng phải hòa nhịp cùng niềm vui của khách cũng vỗ tay tán thưởng, đóng góp vài tiếng hét cho khản cái cổ. Lúc này từ bốn góc của Sports Bar vang lên đồng bộ bài quốc ca của Argentina và kết thúc bằng Ác-Hen-Ti-Na! Ác-Hen-Ti-Na! Không khí sôi động đến nghẹt thở từ từ lắng đọng khi trên màn hình hiện ra Messi ôm chặt thủ quân đội Anh Harry Kane chia xẻ nỗi buồn thua cuộc. Nào ai ngờ chỉ vài ngày sau trong trận chung kết cũng chính Messi rơm rớm nước mắt kết thúc sự nghiệp thể thao của mình. Cầu thủ 19 tuổi của Tây Ban Nha áo đỏ số 19 Lamine Yala cũng đến ôm chặt thần tượng Messi 39 tuổi của mình. Nhưng điều đau buồn nhứt, không ai tiên đoán được là chính đội Anh thất thủ trước Argentina lại đưa Pháp về nước với tỷ số khó tin nhưng có thật 4-6. Cái tuyệt vời của môn thể thao vua là vậy, tạo cảm xúc mạnh mẽ trên toàn cầu nhưng cũng làm cho nỗi thất vọng mất mát từ đau đớn đến ê chề.

Tắm Biển Punta Cana

Ý định khi mua vé đi Punta Cana là được ngâm mình trong làn nước xanh biếc, sóng vỗ nhè nhẹ, lăn tăn sủi bọt trắng xóa trên bãi cát mịn nhưng không phải vậy. Cả một bãi biển trải dài xa ngút tận chân trời đều phủ đầy rong rêu mùi tanh tanh nồng nặc. Bước qua rong cũng đã ngại thì ai mà dám xuống biển nữa. Sóng biển với làn nước màu xanh đậm gần như đen, cứ gầm gừ vỗ từng chập tràn vào bờ tạo thành những cơ gió lộng thổi bay cả áo, cả nón, cả khăn quàng của khách bộ hành trên cát. Biển cứ sóng cứ vỗ về, trên bãi cát khách cứ ngồi, nằm trên những chiếc ghế dài thư giãn nhâm nhi ly Mojito hay Piña Colada được trang điểm bằng trái cherry đỏ hoặc chiếc dù nhỏ nhiều màu. Chiến tranh vùng Trung đông vẫn tiếp tục, tại Bắc Mỹ các trận đấu cứ tiếp diễn để đưa đội thua cuộc về nước và tại đây khách vẫn nhởn nhơ tận hưởng những ngày nghỉ riêng tây của mình.

Không phải mọi đoàn khách đến Punta Cana chỉ để nghỉ ngơi, có đoàn đến làm sinh nhật cho vợ cho chồng cho con hay cho … bồ “mới”, đoàn nọ kỷ niệm 25 năm ngày cưới, đoàn kia lại đến để tổ chức thành hôn tại gazebos trên cát dưới ánh lửa bập bùng của các ngọn đuốc. Nhưng tất cả đều phải ăn và uống. Quầy cà-phê mở cửa suốt 24/24. Nhà hàng Ý, Nhật, Dominican mở cửa theo giờ còn buffet đúng ba bữa sáng trưa tối với món ăn thay đổi mỗi ngày. Khách sạn all-inclusive là vậy cho dù ở Cancun, Curacao hay Punta Cana – phục vụ tối đa chiều khách hết mình.

Thế rồi cuộc vui nào cũng phải kết thúc, kỳ nghỉ nào cũng phải chấm dứt. Khách lại lục tục valy hành lý ra xe để trở về với thực tại ở quê nhà. Lại dành dụm gom góp để có dịp làm một chuyến viễn du xa xôi nào đó.

                                        

Sanh Con Có Thưởng

Đức Hà

Không chỉ riêng nước Mỹ - ngoại trừ Ấn Độ, Nigeria, Ai Cập … đang lạm phát sanh con, các quốc gia có nền kinh tế phát triển kể cả Trung Hoa đều giảm tỷ lệnh sinh sản mà tiêu chuẩn tối ưu là 2.1 con cho mỗi phụ nữ để duy trì dân số ổn định. Ai cũng biết là đời sống ngày một thêm đắt đỏ, kinh tế lên xuống theo không kịp, nhịp sống xã hội cũng biến đỗi y như khí hậu, phụ nữ nam nhi ham vui, muốn học cao, muốn độc lập, không vướng bịu con trẻ … cho nên thanh niên có thể lập gia đình nhưng sanh con hình như theo chế độ ba khoan “khoan yêu, yêu rồi khoan cưới, cưới rồi khoan sanh con.” Đã sanh ít thì chớ lại thêm vấn đề ngừa và phá thai hợp pháp nữa cho nên đưa đến cảnh thiếu người trẻ thay cho người cao niên sống lâu hơn nhờ ngành y tế phát triển. Bậc cao niên làm lễ thượng thọ 90, 100 tuổi không còn hiếm hoi như trước - ngay cả trong cộng đồng Mỹ gốc Việt. Chính quyền hiện tại còn muốn ngăn chận nạn có bầu ở quê nhà rồi tìm cách sang Mỹ sanh con làm đầu cầu để một ngày nào đó bảo lãnh cả họ sang Mỹ đoàn tụ.

Chẳng hạn mức sinh sản ở Mỹ hiện nay chỉ vào khoảng 1.63 con cho mỗi phụ nữ. Theo cơ quan CDC đã có 3.6 triệu em bé được ra đời trong năm 2025, thấp hơn 1% so với 2024 là 3.63 triệu. Tuy dân số Mỹ có gia tăng nhưng tính từ 2007 nước Mỹ giảm mỗi năm 710,000 bé. Bên cạnh chuyện sinh con là chuyện có thai nhưng không muốn sanh con. Theo con số của viện nghiên cứu Guttmacher, hàng năm có đến 1,126 triệu ca phá thai hợp pháp. Con số này chỉ có tăng thêm chứ không giảm.

Cũng cần biết thêm về tỷ lệ tử vong thô – crude death rate của Hoa Kỳ ước tính vào khoảng 9,33 ca tử vong trên mỗi 1,000 dân. Tuy nhiên nếu muốn so sánh mức sanh và tử ở Mỹ phải chuyển qua hạch toán sanh và tử cho 1,000 dân. Như vậy số sanh sẽ là 11.98 so với số tử 9.33 cho mỗi một ngàn dân. Nếu không tính dân nhập cư, sai biệt sẽ là 11.98 – 9.33 = 2.65. Cứ mỗi một ngàn người, hàng năm dân số Mỹ lại tăng 2.65 người. Về lâu về dài với người cao niên sống lâu hơn nên nếu tỷ lệ sanh chỉ ở 1.63 mà không tăng, dân số Mỹ sẽ có người già nhiều hơn người trẻ.

Vì cán cân sanh con nối dõi tông đường bất cân xứng nên các quốc gia cho thành lập quỹ trợ giúp các bà mẹ sanh con. Nước Mỹ đi sau nhiều quốc gia trên thế giới về vấn đề này và chương trình có tên “Baby Bonus Program” được cho ra đời hồi đầu năm, theo đó nếu vợ chồng nào sanh con (bất kể là trai hay gái) được hưởng ngay một ngàn đồng USD, gọi là tiền khởi đầu.

Trong cuộc họp báo về chương trình “Baby Bonus Program”, Bộ Trưởng Ngân Khố Scott Bessent đã nhấn mạnh mục tiêu của chính quyền hiện tại trong việc xây dựng nền tảng an ninh tài chính dài hạn cho hàng triệu trẻ em thông qua việc thiết lập các tài khoản đầu tư có ưu đãi thuế dành cho công dân Hoa Kỳ dưới 18 tuổi.

Khuyến Khích Sanh Con                                                                                                 

Tại nhiều quốc gia trên thế giới, giới trẻ thích vui chơi, thích độc lập tuy có lập gia đình nhưng ngại sinh con vì không chỉ tốn kém, bận bịu, vất vả mà còn phải lo chuyện đường dài như giáo dục, nuôi nấng, dạy giỗ …và mất rất nhiều tự do. Vì vậy Nhật Bản, Đại Hàn, Singapore, Nga và nhiều nước khác có các chương trình trợ giúp tài chính, cho nghỉ hộ sinh nhiều ngày có lương để khuyến khích gia tăng dân số - đang ngày một già hơn nhờ hệ thống y tế hoàn hảo. Có quốc gia còn trợ cấp nhà ở, tiền tã, tiền sữa, tiền nuôi con ăn học cho đến lớn khôn. Chẳng hạn ở Pháp, mẹ sanh con được nghỉ sáu tuần trước và 10 tuần sau khi sanh con cùng nhiều khoản bổng lộc khác như cả cha lẫn mẹ được nghỉ dài hạn có lương chưa kể chính phủ chi trả hết phí tổn trước và sau sanh con, cũng như bao thầu luôn cả chi phí cho nhà trẻ và cho bà mẹ nếu phải nghỉ sở làm hay bớt giờ làm để ở nhà chăm nuôi con. Đại Hàn có chương trình trợ giúp hậu hĩnh vì tỷ lệ sinh sản quá thấp. Bé mới sanh được thưởng ngay từ 1,500 (con thứ nhứt) đến 3,000 USD (con thứ hai), cha mẹ và con được trợ cấp hàng tháng 1,500 USD trong 12 tháng và 750 USD/tháng cho đến khi bé đủ hai tuổi. Từ hai tuổi đến tám tuổi hàng tháng được trợ giúp 65 USD cùng bảo hiểm y tế. Bà mẹ mang thai được giúp đỡ y tế trọn gói từ lúc mang bầu đến khi sanh nở, kể cả tiền di chuyển, khám thai vv. Bên cạnh đó còn có sự trợ giúp từ từng thành phố và của công ty hay sở làm.

 Mỹ không có một chương trình bao quát đầy đủ như kể trên – không có tiền thưởng khi sanh con nhưng từng tiểu bang có các chương trình trợ giúp như nghỉ có lương khi sanh đẻ và được giảm thuế. Tuy nhiên với chương trình “Baby Bonus Program” – thường được gọi là “Trump Account” là một sáng kiến mới mẻ từ chính quyền hiện tại. Sáng kiến này nằm trong đạo luật “One Big Beautiful Bill Act” được thông qua và được ký ban hành.

 Điều Kiện

• Với giới sắp và đã hưu trí rồi thì hơi khó nhưng không phải là không thể - riêng với hàng con cháu thì quá dễ dàng:
•  Sanh con từ 01 tháng Giêng, 2026 đến 31 tháng 12, 2028.
• Cha mẹ có quốc tịch Mỹ
• Con sanh ra phải có số An Sinh Xã Hội SSN
• Lợi tức của cha mẹ bất kể nhiều ít không thành vấn đề.
• Nếu cha mẹ không làm đơn xin cho con thì khi khai thuế cuối năm, IRS sẽ tự động mở tài khoản – còn được gọi là trương mục ngân hàng, cho cháu bé.
  Số tiền $1,000 khởi đầu này không thể rút ra để mua tã lót hay sữa mà được tự động đầu tư vào cổ phiếu (ví dụ như quỹ S&P 500) và cha mẹ có thể đầu tư thêm mỗi năm $5,000 vào tài khoản đó cho đến khi cháu bé đủ 18 tuổi và được hoãn khai thuế hàng năm.
• Khi tròn 18 tuổi tổng số tiền trong trương mục được chuyển qua IRA truyền thống (traditional IRA). Lúc đó chủ tài khoản có thể rút tiền mua nhà, mở dịch vụ làm ăn hoặc dùng để học cao hơn hay đầu tư thêm.
• Đến 30 tuổi người chủ tài khoản có thể hoàn toàn sử dụng số tiền theo ý muốn và đương nhiên sẽ bị thuế.

 Chính quyền liên bang và tiểu bang vẫn có các chương trình trợ giúp thực phẩm EBT (thẻ đi chợ), SNAP (tem phiếu), WIC (sữa, tã, thực phẩm cho bé và bà mẹ sanh con) dành cho các gia đình có lợi tức thấp.

Tóm Lược và Lợi Ích

Tính cho đến nay đã có hơn sáu triệu người nộp đơn tham gia chương trình “Baby Bonus Program” trong đó hơn 1,4 triệu người đủ điều kiện được thưởng $1,000 từ Bộ Ngân Khố chuyển thẳng vào tài khoản theo tin tức từ các cơ quan truyền thông. Số lượng 1,4 triệu vẫn chỉ chiếm 39% tổng số các em ra đời từ 01 tháng Giêng 2026 đến nay – phần còn lại đủ điều kiện nhưng chưa ghi tên. Theo quy định thì tới mùa khai thuế năm 2027, IRS sẽ tự động mở trương mục “Trump Account” cho các bé chưa gia nhập chương trình.

Vậy nếu em bé sanh hôm nay và cho đến khi tròn 30 tuổi – trong điều kiện kinh tế, chứng khoán thuận tiện nhứt, tức là tối ưu thì số tiền khởi đầu một ngàn và tiền góp thêm hàng tháng $ 5,000 sẽ đưa đến số vốn không nhỏ - khoảng 1,7 triệu theo tính toán của trí tuệ thông minh AI. Xin nhấn mạnh đó là điều kiện tối ưu, cực kỳ thuận lợi với mức lãi khoảng 8% năm – tuy nhiên ngoài thực tế có thể sẽ đúng hoặc chỉ ở mức trung bình hoặc thấp hơn.

“Trump Account,”là khoản tiết kiệm tài chính cho trẻ sanh ra. Vì chương trình chỉ mới chính thức đi vào hoạt động kể từ ngà 04 tháng Bẩy sắp tới – và là ngày kỷ niệm 250 năm nước Mỹ, nên chưa có đủ thời gian để đánh giá tác động thực tế lên quyết định sanh con hay phá thai ở Mỹ. Đây là một phần trong chiến lược chính sách rộng hơn nhằm khuyến khích sanh con (đi kèm với các thay đổi khác như cắt giảm Title X, hạn chế tiếp cận thuốc phá thai), nhưng vì còn quá sớm nên không thể nhận định hay kết luận liệu điều đó có làm giảm tỷ lệ phá thai ở Mỹ hay không.

Xem thêm chi tiết về mẫu đơn 4547 ở đây: https://trumpaccounts.gov/

                                  Bài viết được đăng trên HuuTri.org ngày 21 tháng 07 năm 2026