Đức Hà
Với hơn 2.3 triệu người Việt định cư tại Mỹ, rải rác khắp 50 tiểu bang Hoa Kỳ thì không ít người đã thành công trở thành tỷ phú đại gia, cũng không thiếu người vẫn phải sống nhờ vào trợ cấp xã hội và tem phiếu thực phẩm – và cũng có một số không nhỏ phải sống lang thang không nhà dưới gầm cầu hay đâu đó. Nhưng có một điểm chung của tất cả những người này là người Mỹ gốc Việt hay người Việt đang cầm Thẻ Xanh - kể cả người Việt đang sống bất hợp pháp ở Mỹ hoặc người Việt định cư khắp địa cầu – thường được gọi là “khúc ruột ngàn dặm,” đều có cùng một ưu tư, canh cánh trong lòng là cố dành dụm đôi chút tiền bạc để gởi về giúp người thân ở quê nhà gọi là “một chút quà cho quê hương xa vắng.” Tuy rằng mỗi người chỉ gởi một số tiền nho nhỏ được chắt chiu từng đồng nhưng cộng chung lại thành một con số lớn nếu không nói là khổng lồ.
Theo thống kê từ báo trong nước, năm 2025 riêng Sài Gòn đã nhận con số kỷ lục hơn 10.34 tỷ USD tăng 8.3% so với năm 2024. Báo cũng cho hay khoảng 60% tiền từ nước ngoài gởi về - gọi là kiều hối, đều tập trung tại Sài Gòn. Số 40% còn lại chia cho các tỉnh thành. Cần phải nói thêm đây mới chỉ là số tiền được gởi qua các dịch vụ chuyển tiền hợp pháp có sổ sách, những vụ chuyển tiền không giấy tờ - thường được gọi là “chuyển lậu” hay tiền tươi do “Việt kiều” và du khách mang về Việt Nam quả thật không thể biết được là bao nhiêu. Tuy nhiên con số 10.34 tỷ USD này đi từ Mỹ về Sài Gòn mới chỉ là mảnh vụn của tảng băng.
Tảng Băng Kiều Hối
Thống kê từ nhiều nguồn khác nhau ước tính hàng năm có từ 80 đến trên 200 tỷ USD được chuyển ra khỏi nước Mỹ. Vì có nhiều nguồn gởi khác nhau – chính thức và không chính thức, nên có sự khác biệt về con số do không cách nào thu thập đầy đủ dữ kiện về con số chính xác.
Đứng đầu về chuyển khoản kiều hối là người gốc Mễ 62.5 tỷ. Người Ấn xếp hạng nhì với 38 tỷ. Người Guatemala 20 tỷ. Người Phi 16 tỷ. Người gốc Hoa 12.7 tỷ. Nước Mỹ vốn là hợp chúng quốc đủ các sắc dân nên sắc dân nào mà không gởi quà – không ít thì nhiều về quê mẹ. Những thùng quà chứa đầy những chai Dầu Gió Xanh, thuốc viên Tylenol, Glucosamine… cũng là tiền cả. Tuy nhiên những con số nói trên chỉ là ước tính không hoàn toàn chính xác với thực tế.
Với thủ tục gởi tiền đơn giản và dễ dàng, chỉ cần điền tên và địa chỉ người gởi và người nhận cùng với số tiền, chuyển qua ô cửa kính của dịch vụ vậy là xong. Không đầy 24 H sau người nhà nhận đầy đủ tiền Mỹ hay tiền của quốc gia mình không thiếu 1 xu không bị một khoảng thuế nào từ nơi gửi và nơi nhận. Lệ phí gởi đã được tính ở bên Mỹ. Vấn đề là nguồn tiền hàng trăm tỷ ra khỏi Mỹ từ bao nhiêu năm nay vẫn cứ đều đặn – có trồi sụt nhưng không hề ngưng trệ, nay trở thành mối quan tâm của sở thuế IRS và Bộ Tài Chính Hoa Kỳ. Mối quan tâm đó được chuyển thành tiền: đánh thuế. Dự thù thu vào lên đến 10 tỷ trong 10 năm tới.
Đánh Thuế Kiều Hối
Bản tin của IRS và Bộ Tài Chính công bố ngày 10 tháng 04 được viết như sau:
“Bắt đầu từ ngày 01 tháng Giêng, 2026, một khoản thuế chuyển tiền với mức 1% sẽ được áp dụng đối với các khoản tiền gởi từ Hoa Kỳ đến người nhận tại nước ngoài trong trường hợp người gởi đưa tiền mặt, bưu phiếu (money order), chi phiếu ngân hàng (cashier’s check). Người gởi chịu trách nhiệm nộp khoản thuế này, đồng thời, nhà cung cấp dịch vụ kiều hối có trách nhiệm thu thuế chuyển tiền từ người gởi, thực hiện việc nộp tiền thuế định kỳ hai lần mỗi tháng, và nộp tờ khai thuế hàng quý cho IRS. Trong trường hợp nhà cung cấp dịch vụ chuyển tiền không thu khoản thuế này từ người gởi, trách nhiệm nộp thuế sẽ chuyển sang thuộc về chính nhà cung cấp dịch vụ chuyển tiền đó.”
Theo IRS, hiện có khoảng 600 doanh nghiệp dịch vụ chuyển tiền được cấp phép hoạt động tại Hoa Kỳ; trong số đó, hơn 200 doanh nghiệp đang vận hành thông qua mạng lưới với khoảng ½ triệu đại lý. Trong giai đoạn từ năm 2019 đến 2024, tổng số lượng tiền được chuyển đến các địa chỉ nội địa và quốc tế thông qua các dịch vụ chuyển tiền đã tăng từ 1,3 nghìn tỷ USD lên bốn nghìn tỷ USD.
"Lượng kiều hối (tức tiền gởi ra nước ngoài) chiếm từ 9% đến 25% tổng số tiền chuyển đi; cụ thể, con số này đạt 236 tỷ USD vào năm 2019, tăng lên gần 1 nghìn tỷ USD trong các năm 2021 và 2022. Năm 2024 ước tính 365 tỷ USD đã được chuyển ra nước ngoài.”
Theo Ngân Hàng Thế Giới –WB, tổng số kiều hối năm 2024 lên đến 905 tỷ. Tiền từ Mỹ gởi đi đứng đầu bảng chiếm khoảng 1/3. Bởi vậy giấc mơ kiếm tiền ở Mỹ là điều hấp dẫn di dân toàn thế giới.
Với khoản thuế 1% đánh vào người gởi tiền thì kho bạc nhà nước Mỹ thâu được thuế, người gởi phải chấp nhận chi ra nhiều hơn – chẳng hạn người gốc Mễ gởi 62.5 tỷ về người thân ở Mexico thì phải tốn thêm 1% của 62.5 tỷ mới gởi được 62.5 tỷ về nước. Ngược lại vì phải nộp thuế 1% nên số tiền gởi đi có thể sẽ phải giảm xút – và người nhận bị thua thiệt. Nói dễ hiểu là càng gởi nhiều càng bị thuế bủa vây. Hẳn nhiên Việt Nam và các nước nhận được số lượng lớn kiều hối như Trung Quốc, Ấn Độ, Guatemala, El Salvador sẽ bị ảnh hưởng. Đó là chưa kể chính quyền của nước nhận kiều hối có thể một ngày nào đó ban hành luật đánh thuế vào số tiền gởi về vì lượng kiều hối giảm sẽ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước.
Theo quan điểm của chính quyền hiện tại thì con số ước tính 365 tỷ USD được chuyển ra khỏi nước Mỹ hàng năm chẳng giúp gì cho nền kinh tế Mỹ - ngoài việc giúp nuôi sống các dịch vụ gởi tiền. Không một đồng nào được tiêu xài mua sắm hay ăn uống nhà hàng ở trong nước. Nếu người tiêu thụ không mua sắm chi tiêu thì không thâu được khoản thuế gián thu. Khoản thuế tiêu thụ đặc biệt 1% này - thiết lập theo đạo luật One, Big, Beautiful Bill, được Quốc Hội Mỹ thông qua.
Tóm Lược
Theo biểu đồ ghi trên nếu gởi tiền bằng tiền mặt, bưu phiếu và chi phiếu ngân hàng bị thuế 1% - gởi từ tài khoản trong ngân hàng, bằng thẻ tín dụng, thẻ debit card hay ví điện tử - digital wallet đều được miễn khoản 1% thuế.
Bài viết được đăng trên HuuTri.org ngày 18 tháng 04, 2026
