T-R-A T-Ấ-N

Đức Hà

My OneViet

Người lính Mỹ trong bộ áo tù tươm tất từ bên trong nhè nhẹ bước ra. Tóc tai gọn ghẽ, trông không có vẻ đói ăn hốc hác như tù cải tạo trong Nam sau 1975. Ông nghiêng mình chào và khoan thai ngồi xuống ghế. Rất trầm tĩnh. Trên ngực áo thấy có bảng tên, trên ống quần ngang đùi là số quân. Ông ngồi nghiêm túc thẳng thắn, hai tay nắm chặt để trên đùi sẵn sàng trả lời câu hỏi như từng sẵn sàng trong các cuộc hỏi cung trước đó. Thế rồi bỗng dưng mắt ông cảm thấy bị chói lòa dưới ánh sáng của những ngọn đèn video. Mắt ông nhức nhối và ông chớp liên tục hy vọng nước mắt sẽ làm dịu êm. Ai xem đoạn video này cũng nghĩ thế, kể cả các quản giáo nhà lao. Ông là người duy nhất được trại giam chọn để trả lời phỏng vấn của nhóm phóng viên truyền hình Nhật Bản trong kịch bản được Hà Nội dàn dựng.

Tù Binh Jeremiah Denton - 1966

Đó là một phần của đoạn video trình chiếu trên tivi Mỹ ngày 17 tháng Năm 1966 - cách nay hơn 48 năm. Phi công đó tên Jeremiah A. Denton của Hải Quân Mỹ, năm đó ông 41 tuổi mang cấp bậc Commander - tương đương Trung Tá. Theo báo chí Hà Nội, ông là một giặc lái đế quốc Mỹ bị lực lượng phòng không Quân Đội Nhân Dân anh hùng bắn hạ và bắt sống khi tham gia phi vụ hành quân thứ 12 tại miền Bắc Việt Nam.

Việc ông trả lời với lời lẽ cương quyết và gan lì không làm cho những người giam giữ ông căm giận - bởi vì chính họ nếu có bị bắt cầm tù ở trong Nam thì cũng phải phát biểu như vậy thôi nhưng việc chớp mắt liên tục khi trả lời phỏng vấn đã khiến ông bị cai tù đánh đập tra tấn tơi tả suốt.

Sự Thực

Phóng viên Nhật hỏi: "Ông được đối xử ra sao?"

Ông trả lời: "Tôi được nuôi ăn đầy đủ kể cả cung cấp quần áo và luôn cả chăm sóc y tế khi tôi cần."

Lúc này camera lấy cận ảnh sát mặt phi công Denton, và người ta nhìn thấy rất rõ ông vừa nói vừa chớp mắt. Ông không bị lóa cũng như không bị chói, thực ra ông đã dùng mắt để đánh tín hiệu Morse cho toàn thế giới biết. Cơ quan tình báo Mỹ đã phát hiện ra điều đó. Dịch tín hiệu Morse ra sẽ đọc được bảy chữ "T-O-R-T-U-R-E tức T-R-A  T-Ấ-N."

Đây là lần đầu tiên thế giới được biết tình trạng khốn khổ của tù binh Mỹ qua một chứng nhân đang bị Hà Nội cầm giữ. Họ bị đánh đập và tra tấn. Phi công tù binh John McCain cũng xác nhận điều đó trong tự truyện "How The POW's Fought Back." Hiện ông McCain là Thượng Nghị Sĩ đại diện cho Arizona.

Phóng viên hỏi tiếp: "Ông nghĩ thế nào về điều được gọi là chiến tranh Việt Nam?"

Ông trả lời: "Tôi không biết về điều gì đang xảy ra nhưng cho dù quan điểm của chính phủ tôi như thế nào đi nữa thì tôi cũng ủng hộ - ủng hộ hoàn toàn."

Ông nói tiếp: "Thưa đúng vậy cho dù quan điểm của chính phủ tôi như thế nào đi chăng nữa tôi cũng tin tưởng vào đó. Tôi là một thành phần của chính quyền đó và trách nhiệm của tôi là phải hậu thuẫn cho chính sách đó và tôi sẽ làm điều đó ngày nào tôi vẫn còn sống."

Kế hoạch dùng truyền hình Nhật phỏng vấn tù binh Mỹ nhằm tố cáo chính sách gây hấn của sen đầm Mỹ và tuyên truyền cho một chế độ có chính sách nuôi giữ tù binh nhân đạo và tử tế bỗng chốc biến thành phản tuyên truyền, hiệu ứng ngược. Mãi cho đến khi Trung Tá Jeremiah A. Denton được trả tự do năm 1973 trong đợt phóng thích đầu tiên sau khi ký kết Hiệp Định Paris và viết tập hồi ký "When Hell Was in Session," người ta mới biết thêm nhiều chi tiết kinh hoàng về nhà tù Cộng Sản.

Phi Vụ Nghiệt Ngã

Ngày 18 tháng Bảy, 1965 phi tuần trưởng Trung Tá Hải Quân Denton dắt 28 chiếc phản lực cơ A-6 cất cánh từ hàng không mẫu hạm Independance - từ ngoài khơi biển Nam Hải, trực chỉ Thanh Hóa. Mục tiêu ngày hôm đó: đánh bom và phá hủy một số nhà kho quân sự phía nam Hà Nội.

Đó là phi vụ thứ 12 của ông trên vùng trời Bắc Việt kể từ khi ông tham chiến năm 1964 và không may cho ông cùng bạn đồng hành trên chiếc A-6 Intruder hôm đó là khi đến tọa độ đánh bom đã bị hỏa lực phòng không bảo vệ cầu Thanh Hóa trên sông Mã bắn lên như mưa bão. Phi cơ bị trúng đạn, hệ thống điều khiển tê liệt. Máy bay xoáy như chôn ốc, lao xuống mặt đất. Hai phi công bung dù thoát hiểm và bị bắt ngay sau đó.

"Choáng váng và đau buốt do viên đạn bắn xuyên bắp vế trái, cảm giác đầu tiên của tôi là giận dữ. Giận dữ như điên khùng vì bị bắn rơi, và lại càng giận hơn nữa khi bị bắt giữ," ông kể lại với báo The New York Times năm 1973 - ngay sau khi từ Hà Nội về đến Hoa Kỳ.

Kể từ ngày nghiệt ngã đó và kéo dài trong bảy năm, bảy tháng ông bị chuyển trại nhiều lần kể cả nhà tù Hỏa Lò - được tù binh Mỹ đặt tên Hanoi Hilton và trải qua đủ món ăn chơi từ đánh đòn, bỏ đói, tra khảo trong đó có hơn bốn năm nhốt xà-lim kín và nhiều thời gian giam trong thùng như quan tài. Ông cho biết họ đấm đá, dùng dây curoa quạt điện quất tù binh, hăm dọa tử hình, dùng dây cột bắp thịt để máu không lưu thông khiến toàn thân tê buốt. Tuy nhiên ông, các bạn tù cũng như ông McCain, tất cả đều duy trì hệ thống chỉ huy cùng quân phong quân kỷ nghiêm ngặt. Nhóm tù binh bị cấm liên hệ, trò chuyện thì họ tìm cách liên lạc với nhau bằng cách gõ vào tường đá bằng tín hiệu Morse hay ho hắng; họ quyết tâm không chùn bước trước mọi đe dọa, dụ dỗ, cảm hóa.

"Cách cư xử của chúng tôi, rõ ràng đã làm bọn cai tù nổi điên và buộc họ phải trở nên hung dữ tàn bạo," ông nói.

Khoảng muời tháng sau khi bị bắt, Trung Tá Denton được chọn để làm công cụ tuyên truyền cho chế độ Hà Nội qua trung gian nhóm phóng viên Nhật. Và họ đã thất bại hoàn toàn khi ông Denton bình tĩnh dùng mắt để thông tin cho mọi người biết rằng ông cùng các phi công tù bình đang bị tra tấn.

Từ đó trở đi không phi công tù binh nào được báo nước ngoài phỏng vấn cho đến khi diễn viên Jane Fonda vào thăm Hà Nội năm 1972 và phát biểu một loạt những bừa bãi rác rưởi chống chiến tranh gây tức giận trong cả nước.

Một bài viết có tựa đề "Lại kể chuyện giặc lái B-52" chạy trên trang web báo điện tử Quân Đội Nhân Dân có đoạn như sau:

"... Ri-sớt Giôn-xơn (Richard Johnson) là một viên sĩ quan Mỹ cao gần 2m, mặt to, tai dài, mắt sắc, tóc thưa màu nâu đen điểm những sợi bạc, khoảng chừng 40 tuổi là thiếu tá thuộc Bộ chỉ huy không quân chiến lược Mỹ, số lính 561-54-4696. Hắn giữ chức vụ hoa tiêu ra-đa trên chiếc máy bay ném bom B-52 thuộc đơn vị ném bom số 72, liên đội máy bay ném bom chiến lược số 6 đóng tại căn cứ không quân chiến lược Andersen trên đảo Gu-am. Sau cái đêm 18-12-1972 bị bắt ở Vĩnh Phú cho đến ngày gặp nhà báo Lê Kim, Ri-sớt đã ngồi gần 1 tháng trong trại giam Hỏa Lò. Thời gian không dài nhưng đủ để Ri-sớt thấy được thái độ đối xử độ lượng của các đồng chí trong trại và từ đó bước đầu hiểu chính sách khoan hồng nhân đạo của Chính phủ ta. Có lẽ cũng vì vậy, sau vài phút đầu còn thiếu tự nhiên, dần dà hắn đã cởi mở, không e dè mà kể về những bước thăng trầm trong chuyến bay định mệnh đêm 17-12-1972 của hắn..."

Vậy chính sách khoan hồng nhân đạo của Đảng và Nhà Nước rộng lượng đến mức nào thì theo lời kể của người từng đứng đầu nhà tù Hỏa Lò phải nói là vô biên. Trích bài viết trên NgườiĐưaTin.vn

" ... Cựu  trại  trưởng  tù binh Hỏa Lò Trần Trọng Duyệt đã khẳng định: Có lẽ trên thế giới này không có nước nào đối xử với tù binh Mỹ tốt như ở Việt Nam. Đó là nhờ truyền thống khoan hồng và nhân đạo đã có hàng nghìn năm của dân tộc ta. Các tù binh chẳng những được ăn tốt, mà còn được chăm sóc sức khỏe (cả vật chất và tinh thần) rất chu đáo trong điều kiện thời chiến cho phép. Ngoài việc được tận tình cứu chữa vết thương do nhảy dù sau khi máy bay bốc cháy, các tù binh đã được những bác sĩ giỏi nhất ở các bệnh viện 108, 103, 354 của quân đội đến khám và chữa bệnh theo định kỳ. Cho nên, sau cú sốc thần kinh ban đầu lúc họ bị bắt, khi đã vào trại Hỏa Lò hầu hết các tù binh Mỹ đều ổn định tinh thần và sức khỏe rất nhanh. Nhiều người đã có ý thức tập luyện để thích nghi với điều kiện sinh hoạt mới, giữ gìn sức khỏe để đợi ngày được trao trả về nước. Ông Duyệt cho biết: Ở Hỏa Lò hồi đó các tù binh Mỹ thường xuyên được tổ chức vui chơi giải trí. Hằng ngày, họ được ra sân phơi nắng, chơi bóng chuyền, bóng rổ, chọc bi-a, đọc  sách báo, nghe tin tức kể cả tin tức của Mỹ và phương Tây qua đài phát thanh mà trại tiếp âm, hoặc chọn những tù binh có giọng đọc tốt để đọc cho tất cả cùng nghe.

Để các tù binh có phương tiện chơi thể thao thường xuyên, trại phải nhờ đến sự giúp đỡ  của ông Tạ Đình Đề, người phụ trách xưởng sản xuất dụng cụ của Tổng cục Thể dục thể thao. Thậm chí để giúp một số tù binh có bệnh về mắt có thể đọc được sách báo, Ban chỉ huy trại đã phải thửa khá nhiều cặp kính thuốc của bà Thúy Hà ở cửa hàng số 48 Hàng  Bài. Đặc biệt, trong các ngày lễ, ngày Tết của Mỹ như ngày Độc Lập, ngày Lễ Tạ Ơn, Noel, Tết Dương lịch ... tôn trọng tín ngưỡng của tù binh, trại còn cho mời cả mục sư Bùi Hoàng Thử đến làm lễ theo nghi thức tôn giáo cho số người theo đạo. Thỉnh thoảng, trại cho mời các nghệ sĩ của đoàn văn công Tổng Cục Chính trị đến biểu diễn cho bộ đội và cho cả tù binh Mỹ cùng thưởng thức. Ông Duyệt còn nhớ một  lần nghệ sĩ Tường Vi đến hát bài  “Cô gái vót chông” và “Tiếng đàn ta lư”. Tới đoạn lên cao như tiếng chim hót “Pơ rô tốc... Pơ rô tốc...”. Mặc dù không hiểu nghĩa cả bài hát, nhưng  tù binh Mỹ khoái  quá, vỗ tay rào rào, yêu cầu hát đi hát lại. Đêm ấy, khi buổi văn nghệ đã tan từ lâu,  nhưng ở nhiều phòng giam, tù binh không chịu ngủ. Họ bàn tán đủ thứ chuyện về các ca sĩ Việt Nam, rồi còn bắt chước giọng Tường Vi hát “Pơ rô tốc... pơ rô tốc...” suốt đêm.

Để  thay  đổi  không  khí  cho  các  tù  binh  đã  phải  ở trong trại lâu ngày, được sự phối hợp giúp đỡ của Công an Hà Nội và An ninh Quân đội, Ban chỉ huy trại còn nhiều lần tổ  chức  cho  các  tù  binh đi  tham  quan một  số  di  tích  lịch  sử,  văn  hóa  và  danh  thắng  của  Thủ  đô  Hà  Nội  như:  Hồ Hoàn  Kiếm,  Công  viên  Lê  Nin,  Quốc  tử  giám,  chùa  Trấn  Quốc,  chùa Một  Cột,  Viện  Bảo  tàng Quân  đội  (nay  là  Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam), bệnh viện Bạch Mai... Để  bảo đảm an toàn cho những “vị khách đặc biệt” này, ta đã cho  phép  các  tù  binh  ăn  mặc  như  khách  du  lịch:  Cũng comlê, cavát, giày đen v.v... và đi theo hướng dẫn viên. Tuy nhiên, cũng có lần nhân dân đã phát hiện  ra tù binh Mỹ. Mọi người xì xào: Chuyên gia, khách nước ngoài gì mà mắt cứ nhìn lơ láo, thiếu tự nhiên, đúng là “giặc lái Mỹ” rồi! Vậy là tất cả cùng kéo lại chỉ chỏ, bàn tán, buộc Ban tổ chức phải đưa tất cả lên xe, huỷ bỏ chuyến tham quan dã ngoại theo dự kiến..."
Cũng cần nói thêm là vì chính sách tinh vi này quá khoan hồng và độ lượng nên tháng Tư 1975, chính sách này lại được Hà Nội tái bản và áp dụng cho hàng ngàn quân cán chính miền Nam trong các trại cải tạo.

Đoàn Tụ

Về Mỹ sau thời gian bảy năm "học tập tốt để trở thành công dân tốt," ông trở lại quân đội thăng cấp lên đến thiếu tướng Hải Quân, được bổ nhiệm chức Chỉ Huy Trưởng Trường Tham Mưu Liên Quân đến khi hưu trí năm 1977.  Ông đắc cử vào Thượng Viện Hoa Kỳ đại diện cho Alabama năm 1980 đến 1987.

Ông qua đời thứ Sáu vừa qua tại Virginia Beach, thọ 89 tuổi.

Xem phỏng vấn Ông Denton của Truyền Hình Nhật trên YouTube:

https://www.youtube.com/watch?v=BgelmcOdS38

Khúc Ruột Mễ Kiều

Đức Hà

ENSENADA, Mexico - Người Mỹ gốc Mễ hoặc người Mexicano Americano với trên 34 triệu chiếm 10.9% tổng dân số Hoa Kỳ. Người Mỹ gốc Việt đứng hàng thứ tư nhóm sắc dân thiểu số với khoảng 1.6 triệu. Tuy nhiên cả hai sắc dân này đều giống nhau ở điểm là cộng đồng đông dân hàng đầu ở hải ngoại sau quê nhà và cả hai đều cầy nhiều "gióp" để kiều hối về cho thân nhân ở trong nước.

Thật vậy, cứ thử ghé quan sát mấy dịch vụ gởi tiền của người gốc Mễ "Envío de Dinero" hay gốc Việt (Hoa Phát, Le, Kim Phú ...) sẽ thấy tấp nập nhứt là vào những dịp như Tết Tây Tết Ta chẳng hạn. Vấn đề ở đây là ngưởi Việt hải ngoại rất may mắn có Nghị Quyết 36 ban hành ngày 26 tháng Ba 2004 của Bộ Chính Trị khẳng định “Người Việt Nam ở Nước Ngoài là bộ phận không tách rời và là nguồn động lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là nhân tố quan trọng góp phần tăng cường quan hệ, hợp tác hữu nghị giữa nước ta với các nước.” Năm ngoái 2013 cái bộ phận không tách rời đó đã chuyển về nước 11 tỉ đô - đứng hàng thứ chín thế giới, đó là chưa kể tiền Việt kiều đút túi mang về, hay tiền lẻ nhét trong va-li hai đáy. Kiều hối của người Mễ gấp đôi người Việt 22 tỉ và xếp hạng tư sau Ấn Độ, Trung Quốc và Phi. Thật rõ ràng "Nhiếu điều phủ lấy giá gương, người nước trong và người nước ngoài phải thương nhau cùng."

Thế nhưng người gốc Mễ ở Mỹ chắc chắn không được cái diễm phúc được nhà nước ở Mê-Hi-Cô ưu ái quan tâm như người gốc Việt. Chắc hẳn người lãnh đạo tối cao tại thủ đô Mexico City chẳng hề phát biểu đại loại như ..."tiềm năng trí thức của kiều bào được đánh giá là một thế mạnh, nhưng chưa được khai thác hiệu quả; tiềm lực kinh tế cộng đồng cũng rất lớn, nhưng chưa phát huy thật tương xứng và bày tỏ lòng mong muốn bà con Mễ kiều đoàn kết, phấn đấu học tập, thành đạt ở đất khách, thực hiện nghiêm pháp luật của nước sở tại, tích cực làm ăn học tập để cuộc sống ngày càng tốt hơn. Bên cạnh đó, kịp thời đấu tránh với những luận diệu tuyên truyền xuyên tác của các thế lực thù địch... và vv và vv."

Khúc ruột ngàn dặm dù Việt hay Mễ như thế chắc chắn là có và không thể đảo ngược được.

QUY MÃ

Người Việt từng vượt biên, đường bộ đường biển đi tìm tự do; người Mễ cũng thế nhưng để đi tìm miếng ăn - chữ nghĩa bây giờ gọi là để cải thiện cuộc sống, Cảnh Sát Biên Phòng Mỹ - CBP gọi là di dân bất hợp pháp, văn chương một chút mệnh danh là đi tìm Giấc Mơ Mỹ: đằng nào cũng đến La Mã - à quên đến Mỹ. Dạo sau này người Việt trong nước ra đi trật tự hơn, hiện đại hơn và tinh vi hơn bằng đường du lịch - nghĩa là chuyển vào tài khoản ngân hàng một số tiền nhất định theo quy định nhà nước, xin hộ chiếu, nạp đơn du lịch rất nghiêm túc rồi một khi bay đến được đến nước sở tại thì rủ nhau cùng ... biến. Tin cho biết hồi tháng 12 vừa qua, đoàn 15 người xuất phát từ phi trường Nội Bài, Hà Nội, quá cảnh tại Bangkok, Thái Lan trước khi bay đến Israel và bỗng dưng ... bốc hơi. Phẻ re. Người Mễ chưa đạt mức độ dám nghĩ dám làm đến như vậy và vẫn vượt biên theo phương cách truyền thống và chết người để qua Mỹ.

Ước tính có từ 8 đến 20 triệu người Mễ di dân bất hợp pháp đang sống ở Mỹ, báo chí truyền thông hay dùng con số trung dung: 12 triệu. Họ đến Mỹ bằng nhiều cách, vượt đường biên giới dài 1,954 miles giữa Mexico - Mỹ được xem là phổ biến nhứt nhưng họ cũng trốn bằng cách chui vào các công-te-nơ chứa hàng, toa xe lửa chở hàng hoặc dùng ghe vượt 90 miles đường biển để đổ bộ vào vùng Nam Florida mà thường là người Cuba. Nhóm buôn lậu ma túy còn sử dụng tàu lặn, máy bay hay cả đào hầm xuyên biên giới để chuyển hàng và di dân vào Mỹ. Một khi tới Mỹ hay lọt qua cửa khẩu an toàn họ lẩn vào sống chung với thân nhân hay bè bạn đang sống hợp pháp và đã có tịch hay thẻ xanh USA. Họ lao động cực nhọc, làm những việc người bản xứ chê, bị chủ nhân ép giá và thường xuyên bị Cảnh Sát Di Trú - ICE bố ráp, tù tội và rồi ra cũng bị trục xuất về nước. Nếu dành dụm được chút đỉnh lại mau mắn ra dịch vụ "Envío de Dinero" chuyển về nuớc giúp thân nhân để - như lời một ca khúc của cố nhạc sĩ Việt Dũng, "Gởi về cho em chiếc nhẫn yêu thương, Em bán cho đời tìm đường vượt biên..."

Thống kê cho thấy cứ mỗi ngày có chừng 3,000 người Mexican tìm cách vào Mỹ không hợp pháp và chỉ vài trăm người thoát hiểm, còn hầu hết đều bị bắt, chết dọc đường và sau cùng trả về nguyên quán nếu còn nguyên vẹn. Không ít người lại quay vòng, tiếp tục gan lì trở vào Mỹ. Rất có thể có công mài sắt có ngày nên kim. Mài sắt ở đây có nghĩa là leo rào: Người Mỹ đã cho thiết kế khoảng 3,141 km hàng rào cao từ 2.5 đến 6 mét ở vùng biên giới - có nơi hàng rào hai lớp, phần lớn nằm sát các bang New Mexico, Arizona, và California. Thêm vào đó là một hệ thống hàng rào điện tử hiện đại và camera ghi hình kể cả ban đêm để ngăn những người thuộc nhóm Chúng Tôi Muốn Sống.

Thế nhưng một khi được khoan hồng lấy được quốc tịch Mỹ, có bằng lái xe, được phép làm việc, được đi bầu cử ... họ cũng có cơ may trở thành đại gia như người Việt. Và cũng hệt như người Việt thành công hay giả bộ thành công lại xum xoe áo gấm về làng: Nổ.

Nếu ai có dịp du lịch Cancun, Cabo San Lucas, Ensenada ... đều thấy và gặp rất nhiều Mễ kiều về thăm quê hương với cung cách chẳng khác bao nhiêu với Việt kiều về thăm Hà Nội, Huế, Nha Trang, Cần Thơ, Phú Quốc ... Ăn to nói lớn, bạo mồm bạo phổi, nhậu nhẹt tới bến, bạn cũ bồ cũ gặp gỡ thay nhau nổ bể ống bô luôn chưa kể chuyện móc túi ra là giấy 100 xanh mới keng và khó mà không có chuyện dùng nhãn hiệu người nước ngoài để lừa đảo quỵt nợ, lấy vợ lấy chồng giả và mang vào Mỹ dạng hôn thê, hôn phu ... Liệu không biết có bao nhiêu người Mễ phải ca bài "Anh đã lầm đưa em sang đây ..." như các nạn nhân gốc Việt nhưng chuyện bảo lãnh thì 100% sắc dân nào cũng bảo lãnh thôi vì đất lành thì dứt khóat phải đưa thân nhân sang đậu chứ nhẩy.

Một Mễ kiều nhâm nhi chai Tecate tại bến cảng Ensenada, phía nam San Diego tâm sự rằng anh quá may mắn khi sinh ra đã là công dân Hoa Kỳ, bây giờ có gióp ổn định, có nhà có ô-tô sang trọng và có tiền đi tàu cruise về Mễ chơi thường xuyên. Tôi nghe sao thấy hơi quen quen. Anh nói ông bà nội vượt biên giới qua Mỹ lâu lắm rồi và chuyên đi hái dâu, hái cam trong các đồn điền. Thời gian qua đi, hai cụ sinh con đẻ cái, được nhập tịch và nay cả dòng họ đều là cư dân họp pháp ở rải rác nhiều bang ở Mỹ. Tôi hỏi thế trong gia đình có lập hồ sơ bảo lãnh thân nhân không; câu trả lời chắc nịch "có chứ." Càng nghe lại càng thấy quen quen. Đó là hình ảnh của một người Mễ thành công; hình ảnh người chưa hay sắp thành công đều rất dễ thấy tại phía trước các The Home Depot, Lowe's, Ace ... Họ tụ ba tụ năm đợi kiếm công ăn việc làm lấy miếng ăn độ nhật trong đó đa phần là người nhập cư lậu.

KHÚC RUỘT

Hai khúc ruột tuy giống mà lại không giống. Chẳng hạn như người Việt ở nước ngoài vài năm khi về nước đã quên (hay giả đò quên) tiếng Việt nên khi nói chuyện cứ phải chêm tiếng Anh cho nó sang trọng và bị ném đá cáo buộc tội chảnh không biên giới; con trẻ thì ngọng nghịu rặn mãi mới ra tiếng Việt không dấu. Người Mễ ở Mỹ hầu như chỉ nói tiếng Spanish với nhau - cả lớn lẫn bé. Mời vào thử Chợ Trời mà xem, nói chuyện với mình họ nói tiếng Anh giọng Mễ, trao đổi lẫn nhau họ xổ toàn tiếng mẹ đẻ. Ai mà biết họ nói gì với nhau nhưng chớ có bao giờ lớn tiếng chửi thề hay chê mắc chê rẻ bằng tiếng Việt nha, họ hiểu cả đấy.

Người Mễ chỉ xuống đường đòi cải tổ luật di trú. Hồi năm ngoái đạo luật được Thượng Viện thông qua nhưng hiện vẫn bị kẹt mô ở Hạ Viện - theo luật mới này hàng triệu di dân bất hợp pháp sẽ trải qua một tiến trình hội nhập từ hợp thức hóa tình trạng di trú đến cho nhập tịch Mỹ. Chuyện cải tổ rồi ra cũng sẽ thành hiện thực chỉ không biết là bao giờ khi nào mà thôi. Nhưng ai cũng biết vấn đề này thường hay xảy ra vào năm có tổng tuyển cử. Chờ xem. Người gốc Việt không mấy bận tâm chuyện cải tổ luật di dân mà chỉ cần biết bảo lãnh hôn thê nhanh hơn bảo lãnh vợ chồng, bảo lãnh anh em phải mất 12 năm trở lên, bảo lãnh giả bây giờ căng lắm - thế là đủ. Người Việt có hoài bão to lớn hơn vĩ đại hơn nghĩa là quên thân mình để lo toan cho phúc lợi của trên 91 triệu dân bên kia bờ Thái Bình Dương bằng cách luôn luôn đòi hỏi thực thi dân chủ nhân quyền cho Việt Nam. Nào là thỉnh nguyện thư, vận động các đại diện dân cử tại Quốc Hội Mỹ, tham gia các điều trần tại Văn Phòng Cao Ủy của Liên Hiệp Quốc về Nhân Quyền  - OHCHR, và không thể thiếu là biểu tình trước văn phòng các đại diện ngoại giao nhắc nhở những việc làm sai trái. Vì hoàn cảnh chính trị khác nhau, người gốc Mễ không thể hiểu nổi những bức xúc của người Việt.

Mã Đáo Thành Công không biết nhân quyền Việt Nam sẽ ra sao nhưng về phần 12 triệu người Mễ từng nhập cư bất hợp pháp cùng con cái của những người này thế nào cũng sẽ được hợp thức hóa thành công dân Mỹ. Trong khi chờ đợi dù Mễ kiều hay Việt kiều cứ hãy gởi tiền giúp thân nhân sống qua năm Ngọ cái đã.

Mung Xuan Giap Ngo 2014

Seoul, Nắng, Nóng và Ve Sâu

Đức Hà

SEOUL - Thoát khỏỉ cơn nóng bức của Saigon, khách du lịch đến thủ đô Hàn Quốc lại phải đối đầu với lò nung hãi hùng không kém ở mức 90+ F hàng ngày và mỗi ngày. 

Cũng như Saigon, nóng ở đây có thêm độ ẩm cao lại càng khiến không khí thêm ngột ngạt, người lúc nào cũng hâm hấp khó chịu. Nhưng để đổi lại, tiếng ve sầu ỉ oi ca hát liên tục tạo thành bản hòa ca đơn điệu nhưng lại phần nào làm dịu bớt sự bực bội của thời tiết, không hàn chút nào như tên gọi. Thật là kỳ lạ, bất cứ nơi đâu có bụi cây, ngọn cỏ là có tiếng ve sầu. Không lẽ ve sầu Hàn Quốc sống còn vì không nghẹt thở vì khói xe gắn máy, không chết vì thuốc rầy và khói thuốc lá. Không biết tại các thành phố khác như thế nào, tại Seoul xe gắn máy - phần nhiều thuộc phân khối lớn, không dày đặc như nêm; trong khi việc hút thuốc nơi công cộng bị cấm triệt để - có cả một đội quân chuyên môn mặc đồng phục nhẹ nhàng nhắc nhở kẻ hút lén (trong đó có bạn tôi.) Tôi đến Hán Thành như vậy và ngay lập tức bị choáng ngập bởi sự phát triển kỳ diệu của đất nước chỉ mới bắt đầu chấp cánh vào thập niên 60' trở lại đây.

Tìm Quá Khứ

Bị Mông Cổ xâm lăng vào thế kỷ 13, rồi đến Nhật đô hộ từ 1910 đến hết Thế Chiến II và sau cùng là chiến tranh Triều Tiên 1950 - 1953 với hơn một triệu người thương vong thì đã quá đủ nếu không nói là dư thừa để xây dựng những tượng đài vinh danh, những bảo tàng tội ác chiến tranh, nghĩa trang liệt sĩ ... Tuy nhiên người Hàn không làm vậy; họ biến sự căm thù (nếu có) và tận dụng tất cả nỗ lực vào công tác xây dựng đất nước rõ ràng là to đẹp hơn, hoành tráng hơn gấp mười ngày trước. 

Theo Wikipedia, 7,000 người biểu tình bất bạo động ngày 1 tháng Ba, 1919 đã bị người Nhật thảm sát, trên năm triệu người bị tập trung lao động trong khi khoảng 200,000 phụ nữ Hoa và Triều Tiên bị buộc làm nộ lệ tình dục cho đội quân Thiên Hoàng. Vào thời kỳ đô hộ Triều Tiên, quân Nhật còn tìm cách xóa bỏ ngôn ngữ bản xứ, ban hành luật buộc người bị trị phải lấy họ Nhật và trước khi rút không quên vơ vết nhiều cổ vật về nước.
Ngay tại Khu Phi Quân Sự (DMZ) nơi vĩ tuyến 38 chia cắt hai miền Nam-Bắc, người ta chỉ thấy duy nhứt các khẩu hiệu với chủ đề kêu gọi đôi bên cùng nhau thống nhứt trong hòa bình. Người ta tin rằng người Hàn ở hai miền - cho dù vẫn có những va chạm đôi khi có cả súng đạn tham gia, cũng đủ sáng suốt và khôn ngoan để tránh đổ máu thêm cho dân tộc. Hiện nay cả hai bên đều nỗ lực xúc tiến chương trình đoàn tụ những gia đình bị ly tán do cuộc chiến hai miền - tuy không liên tục và có lúc chính quyền miền Bắc đe dọa dẹp bỏ, kể cả xóa bỏ miền Nam trù phú nhưng ít ra cũng là một đường lối ôn hòa các lãnh tụ chủ trương giải phóng quốc gia nước tôi không dám nghĩ chẳng dám làm.

Các cung điện, tường thành tại thủ đô Seoul hầu như bị Nhật phá hoại gần hết đều được trùng tu, phục chế trông như mới. Bên cạnh mỗi di tích như vậy đều có một bia đá nhỏ viết lại quá trình hình thành, bị tàn phá và tái dựng lại sau khi Triều Tiên được độc lập. Ngay tại khu phân chia hai miền, người Nam Hàn đã biến thành một khu du lịch với nhiều chiến tích lịch sử và cả một khu vui chơi giải trí. Chẳng hạn con đường sắt từng chạy từ bắc xuống nam bị đứt quãng tại đây trong cuộc chiến Triều Tiên và khách đến thăm còn được xem tận mắt một đầu máy xe lửa lỗ chỗ với 1,020 vết đạn. Bia đá cạnh đó ghi: "Chiếc đầu máy hơi nước này là chứng tích của cuộc chiến bi thảm chia đôi Bắc - Nam. Đầu máy bị bom đánh lật khỏi đường rây và vứt bỏ tại khu vực phi quân sự, lúc đó đang làm nhiệm kéo đoàn tàu chở vũ khí đến Bình Nhưỡng ..." 

Con Người Tử Tế

Với trên 5,000 năm văn hiến, người ta vẫn còn tìm thấy đây đó di tích của nền văn minh cổ nước Triều Tiên, cho dù đã trải qua hai cuộc chiếc tàn khốc do Nhật xâm lăng - thế kỷ 26 và đô hộ cùng đồng hóa cũng do người Nhật từ 1910 đến 1945, và chiến tranh Cao Ly chia cắt đất nước. Trước khi xảy ra những thời kỳ bi thảm trong lịch sử Triều Tiên, quốc gia này đã là một trong những nền văn minh tiên tiến nhất thế giới với nhiều phát minh mới lạ. Bên cạnh những đại công ty điện tử thống trị thế giới, Hàn Quốc còn được xem là một trong những đất nước an ninh nhất thế giới. Và tại Seoul, lời khuyên ghi nhận rằng phụ nữ du lịch một mình tại đây không phải ưu lo về vấn đề an ninh, an toàn cho bản thân. Vào khoảng tháng Tư 1960 sinh viên tại Seoul xuống đường biểu tình hầu như hàng ngày đã làm cho Tổng Thống Lý Thừa Vãn thuộc Đệ Nhất Cộng Hòa phải từ chức để chuyển tiếp qua Đệ Nhị Cộng Hòa; nhưng chẳng bao lâu sau Tướng Phác Chính Hy lãnh đạo một cuộc đảo chánh và thiết lập Đệ Tam Cộng Hòa. Đương kim tổng thống thuộc Đệ Lục Cộng Hòa là bà Phác Cận Huệ, trưởng nữ của Tướng Hy. Chính quyền không còn do quân đội nắm giữ, lối cai trị chuyên chế cũng chấm dứt theo cùng với cảnh sinh viên biểu tình chống nhà nước. Vì là một đất nước tự và dân chủ người dân có quyền bày tỏ quan điểm về bất cứ vấn đề gì - thế nên mỗi khi có đám đông trương biểu ngữ tụ họp tại quảng trường chính thì y như là hàng đoàn cảnh sát lại bủa ra dàn chào kỹ càng.

Nếu có cơ hội lang thang ban đêm, nửa khuya khách bộ hành cứ vô tư đi vào các khu lao động, ngõ hẹp đường mòn .. sẽ thấy người không nhà trùm bao ny-lông ngủ vùi hay say khướt bên đường nhưng nạn móc túi, giật bóp, cướp điện thoại di động, cưỡng hiếp không mấy phổ biến. Wikipedia viết "Nam Hàn có tỉ lệ tội ác thấp hơn những quốc giá có cùng mức độ phát triển kinh tế." 
Có lẽ câu giải thích đúng đắn nhất cho câu hỏi về sự tử tế, tôn trọng luật pháp cao độ của người dân xứ Hàn là do giáo dục, giáo dục và giáo dục cộng với ý thức. Bạn cứ thử vào xem bất cứ một viện bảo tàng nào ở thủ đô sẽ bắt gặp nhiều đoàn học sinh được thầy cô đưa dắt tới để tìm hiểu gương của các bậc tiền bối đã xây dựng nên nước Triều Tiên ngày nay.

Lẽ dĩ nhiên khi phát triển không thể tránh nạn tham nhũng. Chủ tịch tập đoàn Samsung từng phải từ bỏ ghế chủ tịch vì cáo buộc mua chuộc tòa án trong việc tài trợ bất hợp pháp cho các chính trị gia. Báo Economist và nhiều người chống đối tập đoàn khổng lồ này (1/5 kim ngạch xuất khẩu, tương đương 17% tổng sản lượng GDP của Hàn Quốc) cho hay Samsung rõ ràng đã kiểm soát toàn bộ sự nghiệp của các công tố đồng thời sẵn sàng triệt hạ những người có manh nha soi mói vào hành vi của họ. Cuối cùng thì vị chủ tịch mất chức lại trở lại ghế chủ tịch cho dù có cáo buộc (không được tòa công nhận) như đút lót, trốn thuế, ấn định trước giá bán sản phẩm ra thị trường. 

Hàn Quốc vẫn bành trướng sức mạnh và đẩy mạnh thương vụ đi khắp địa cầu và ve sầu vẫn tiếp tục hót suốt mùa hè. 

Hè 2013

Đời Vẫn Đẹp

Nguyễn Bá Trạc
Turku, Finland

Bên những đau thương của kiếp người Dáng đời vẫn đẹp, thế nhân ơi
Trong tiếng hơn thua và tiếng khóc
Vẫn tiếng trẻ con khúc khích cười

Xem "Dáng Đời Vẫn Đẹp" với hình ảnh Phần Lan, Louis Armstrong hát "What a Wonderful World":


 http://www.youtube.com/user/caiongcuaong#p/u/0/eCLs2V4stqY

Thăm Khu Phi Chiến Nam Bắc Hàn

Nguyễn Bá Trạc

Tháng Tám vừa qua, tôi rủ ông bạn cưụ đồng nghiệp, nhà báo Đức Hà, đi thăm VN, lúc về ghé Seoul một tuần.
Tại xứ sở của Samsung, Hyundai, Daewoo... tất nhiên không khỏi nhìn vào sự phát triển nhanh chóng, ngăn nắp, gọn gàng của họ. Mà cũng phải để tâm đến một số yếu tố khác, ngay trước mắt: Đà phát triển kỹ thuật vẫn không phá hỏng vẻ đẹp cổ truyền. Những cao ốc tân kỳ nằm hài hòa bên các cung điện cổ kính. Cả ông Đức Hà và tôi đều để ý và có một ấn tượng sâu đậm là nếu chúng tôi chận một người lại để hỏi đường thì chưa hề gặp một ai ngoắc tay bỏ đi. Họ đều dừng lại, hòa nhã hỏi chúng tôi cần gì, kể cả bất đồng ngôn ngữ, vẩn nhẫn nại tìm hiểu, chỉ dẫn hay chỉ trỏ cặn kẽ. 

Tượng đồng tại trung tâm Seoul

Lệnh cấm hút thuốc lá trong các nhà hàng, kể cả những nơi công cộng như bến xe, đều được tuân hành nghiêm chỉnh (làm cho một kẻ hút thuốc lá hơn nửa thế kỷ như tôi cũng phải cảm thấy xấu hổ mà tự chế).
Trẻ con được săn sóc chu đáo. Cảnh tượng các thầy cô đưa học trò đi thăm phố xá, bảo tàng viện... không khác gì Phần Lan, nơi tôi đang ở, là một xứ sở được đánh giá bậc nhất về giáo dục. Tôi có chụp hình vài trăm đứa trẻ vào thăm Bảo Tàng Viện Seoul, những em bé 9, 10 tuổi đều mang theo sổ tay, vào bảo tàng viện đứng ngắm nhìn, bàn bạc, ghi chép... như bên Phần Lan.

Tất nhiên đây là những gì nhìn thấy bằng mắt. Biểu kiến? Nhưng cũng vẫn giúp cảm nhận được nhiều điều để suy nghĩ ngay trên đường phố. Bên những sinh hoạt buôn bán, thỉnh thoảng lại thấy những nhóm thanh niên thiếu nữ đứng trình bầy hình ảnh, tài liệu, quyên tiền giúp trẻ em nghèo ở Phi Châu chẳng hạn. Họ đã đạt nhiều bước tiến về kinh tế, kỹ thuật, giáo dục, tổ chức xã hội, cũng đang vươn lên những tiêu chuẩn cao hơn về thẩm mỹ, phim ảnh, âm nhạc, văn hóa, lan tòa ra với thế giới.... cho nên cái điện thoại tôi đang dùng, nó mới là một cái điện thoại Samsung Galaxy?!!

Sau khi vừa rời VN, đến Seoul, tất nhiên cứ nhìn gì lại không khỏi nghĩ về đất nước mình. Tôi nhớ khi còn nhỏ, hình ảnh những người dân Cao Ly -Triều Tiên - Hàn Quốc là hình ảnh của những người tả tơi vì chiến tranh. Bây giờ ở Nam Hàn, những hình ảnh ấy đã biến mất. Đất nước này cũng chia cắt như đất nước Việt Nam. Nhưng hình như những cách tiếp cận về việc thống nhất đất nước thì khác. Tôi cảm thấy rõ rệt những nỗi khao khát của họ về một công cuộc thống nhất đất nước trong hòa bình.

Trước khi tới Seoul, một anh bạn từng đến đây có nói tới một bức tượng mà nhiều du khách thường đến xem. Anh cho biết bức tượng này được tạc nên từ một câu chuyện thật, xẩy ra trong thời chiến. Hai anh em trong một gia đình bị phân ly vì đất nước chia cách. Họ đều phải đi lính, ra trận, một Bắc, một Nam. Người lính Nam Hàn bắn chết người lính Bắc Hàn, lục soát thi thể thấy ra hình ảnh cha mẹ, mới biết là em ruột mình. Nghe nói bức tượng trình bầy hình ảnh người anh ôm thi thể em mà nâng lên.
Tôi không có dịp tìm xem bức tượng này.
Nhưng tôi và anh bạn Đức Hà có đến thăm khu phi chiến.

Mà thôi, đến đây  ngừng viết - ngang xương đi.
Vì những gì muốn viết bây giờ, thì đã viết trong tấm hình chót cùa cái video clip mà  bạn sắp bấm vào xem:

 http://www.youtube.com/watch?v=g5F47iW8nHU&feature=c4-overview&list=UU6ummqS4mfyjZbFYHzSl40g

Những Gì Nhìn Thấy Ở Seoul

Nguyễn Bá Trạc
 

Chúng tôi vừa có dịp viếng thăm Seoul, thủ đô Nam Hàn, từ ngày 19 đến ngày 26 tháng Tám, 2013.

Tại một vùng đất từng tan nát vì chiến tranh và chia cắt, chẳng khác gì Việt Nam, chúng tôi đã nhìn thấy phồn thịnh đang vươn lên trong nghèo đói, kỹ thuật hiện đại phát triển mà không mất đi vẻ đẹp truyền thống, và chúng tôi cũng cảm nhận được nỗi khao khát của một dân tộc đang mong mỏi thống nhất trong hòa bình.

Nhớ lại buổi khai mạc Thế Vận Hội năm 2000 ở Sydney, cảnh tượng hai phái đoàn lực sĩ Nam Bắc Hàn hân hoan nắm tay diễn hành dưới một lá cờ thống nhất, là một cảnh tượng làm cho thế giới cảm động. Lá cờ này không có mầu máu: Mầu trắng, chính giữa có hình bán đảo Triều Tiên mầu xanh, bao gồm đảo Jeju-do bên phía tây nam, những hòn đảo Liancourt mà tiếng Hàn gọi là Dokdo hay Tokto bên phía đông.

Sau một tuần lễ viếng thăm ngắn ngủi, với những hình ảnh ghi nhận thoáng qua trên đường phố Hán Thành, tôi đúc kết vào một video clip sau đây, với nhạc nền là bản Arirang do dàn nhạc giao hưởng của Jang Yun-Sung trình tấu. 

Arirang là dân ca truyền thống của bán đảo Triều Tiên, tất cả mọi người dân Nam Bắc Hàn đều thông thuộc và yêu thích, thường được coi là bản quốc ca không chính thức của toàn thể dân tộc này. Arirang đã được nhiều ca sĩ nước ngoài, như Nat King Cole (Mỹ), Inger Marie Gundersen (Na Uy) trình bầy. Dàn nhạc New York Philharmonic cũng từng trình tấu bản này ngay tại Bình Nhưỡng, thủ đô Bắc Hàn, trong năm 2008.

Arirang có khả năng diễn tả cả niềm vui lẫn nỗi  buồn, niềm hy vọng của dân tộc Triều Tiên trong những tình thế thường là hỗn loạn và phức tạp của nhân loại

Xem Video Clip ở ĐÂY